حسابداری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی

امروزه موفقیت هر شرکت به میزان توانایی آن درسازگاری و همگام شدن با رشد سریع فناوری و تغییرات بازار بستگی دارد،در این راستا آنچه که در سازمان ها را از یک دیگر متمایز می سازد،صرفه نظر از سرمایه، فناوری، تجهیزات، مواد اولیه و …نیروی متخصص و کارآمد است که در واقع می توان آنرا مهمترین عامل موثر در موفقیت یا شکست سازمانها دانست در مباحث جدید مدیریت، موضوع منابع انسانی و راهکارهای ارزیابی آن جایگاه و اهمیت ویژه ای یافته است که از یک طرف جزء منابع لا یزال تلقی می شود و از طرف دیگر کم توجهی به آن کلیه منابع دیگر را تحت تأثیر قرار خواهد داد. حاصل این مباحث باعث شده است که امروزه تردیدی نسبت به ارزش گذاری منابع انسانی سازمانها وجود نداشته باشد.

مطالعاتی که تا کنون صورت پذیرفته مؤید آن است که اطلاعات حسابداری منابع انسانی بر رفتار استفاده کنندگان گزارش های مالی و مدیران سازمانها تأثیرات مثبت و با اهمیتی دارد. به طور خلاصه حسابداری منابع انسانی بیان می دارد که باید با منابع انسانی در سازمانهای دقیقا مشابه دارایی های فیزیکی برخورد کرده و ارزش خدمات انسانی را نیز مانند دارایی های مشهود در ترازنامه نشان داد.

تعریف  حسابداری منابع انسانی

حسابداری سه مرحله(حسابداری سیاهه نویسی)، (حسابداری مالی)، (حسابداری مدیریت)را طی کرده است .

چالش آینده حسابداری پیاده سازی مرحله چهارم حسابداری (حسابداری اجتماعی-اقتصادی) است که حسابداری منابع انسانی یکی از مقوله های آن به شمار می رود.
حسابداری منابع انسانی را می توان تشخیص،کمی سازی و گزارش دهی توانایی های کارکنان سازمان دانست. حسابداری منابع انسانی در برگیرنده روش های شناخت و اندازه گیری داده ها در منابع انسانی و ارتباط این اطلاعات صحت بخش های مربوط است.

اهداف حسابداری منابع انسانی

۱-ثبت ارزش اقتصادی انسان در گزارش های مالی

۲-احتساب سرمایه گذاری یک سازمان در منابع انسانی خود

۳-افزایش کارایی مدیریت منابع انسانی و ایجاد امکانات برای ارزشیابی خط مشی های پرسنلی نظیر برنامه های آموزشی و توجیهی

۴-ارزیابی منابع انسانی یک سازمان از نظر که حفظ شده، تحلیل رفته ویا توسعه یافته است .

۵-شناسایی سود غیر عملیاتی و بهره وری ایجاد شده ناشی از سرمایه گذاری در منابع انسانی

۶-محاسبه میزان ارزشی که منابع انسانی در سایر منابع مالی و فیزیکی سازمان ایجاد می کند .

مزایای حسابداری منابع انسانی

۱-نشان دادن تاثیرمنابع انسانی بر عملکرد شرکت

۲-کمک به مدیران در ارزیابی استراتژی مالی مختلف شرکت

۳-توسعه سیستم بودجه بندی سرمایه ای و اصلاح کیفیت رقم بازده سرمایه گذاری

۴-کمک به مدیران برای استفاده بهتر از منابع کمیاب انسانی

روش های اندازه گیری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی را با دو روش می توان بررسی کرد :

۱-هزینه یابی منابع انسانی

هزینه های منابع انسانی از دو بخش هزینه هایی اولیه و هزینه های جایگزینی تشکیل می شود

هزینه های اولیه :کلیه وجوهی است که برای تامین و پرورش نیروی انسانی مصرف می گردد و شامل هزینه های گزینش نیروی انسانی استخدام ،استقرار،جهت دهی و

اموزش حین خدمت ،بازآموزی(آموزش های کاربردی و تخصصی برای کسب مهارت ها است .

هزینه های جایگزینی:هزینه هایی است که برای جایگزینی منابع انسانی فعلی  با افراد جدید تقبل می شود .

این هزینه ها به ۲ بخش قابل تقسم می شود:

الف –هزینه های جایگزینی پستی یا شغلی : هزینه هایی است که برای جایگزین کردن فردی در یک پست و سازمانی با شخصی که بتواند خدمات مشابهی را در این سازمانی ارائه دهد باید تحمل کرد و شامل هزینه های تأمین و هزینه های پرورشی یا آموزشی و هزینه های کناره گیری می شود.

ب- سایر هزینه های پرسنلی : شامل پادش ها تسهیلات سلامت و بهداشت هزینه های مربوط به مشاوره و گفتگو حقوق و دستمزد پرداختنی و سایر پرداخت ها(مانند بیمه ) است .

۲- ارزش گذاری منابع انسانی

مفهوم ارزش منابع انسانی مبتنی بر نظریه ارزش اقتصادی عمومی است.ارزش فرد عبارت است از ارزش فعلی مجموعه ای از خدمات که انتظار می رود فرد در طول دوره  خدمت در سازمان ایجاد کند. بدین معنی که ابتدا بایستی مفهوم منابع انسانی را به بیان غیر پولی یا کیفی مشخص کنیم تا سپس بتوانیم آن را به بیان پولی جهت نشان دادن در ترازنامه ارائه نماییم.

روش های گزارشگری منابع انسانی

چهار روش برای انعکاس سرمایه گذاری ها در منابع انسانی در گزارش های مالی سالانه شرکت ها وجود دارد که به شرح زیر می باشد:

۱) گزارش هیات مدیره به مجمع عمومی صاحبان سهام : این گزارش اغلب شامل اطلاعاتی درباره مخارج منابع انسانی است و ممکن است مهم تر از  مخارجی باشد که بر دارایی های عینی (مشهود) انجام شده است. به عنوان یک اقدام اولیه در مورد نحوه عمل حسابداری دارایی های انسانی گزارش هیأت مدیره ممکن است مخارجی را به عنوان سرمایه گذاری و تحلیل گران مالی کمک می کند تا میزان توجه مدیریت به توسعه منابع انسانی را به عنوان عامل حیاتی برای تضمین سوددهی شرکت در بلندمدت ارزیابی کنند. بعلاوه گزارش هیات مدیره باید شامل اطلاعاتی در مورد شرکت خدمت کارکنان از لحاظ روند هزینه آن باشد.

۲) گزارش داراییهای نامشهود: این روش توسط موسسه حسابرسی آرتور اندرس پیشنهاد شده است .این موسسه پیشنهاد می کندمنابع عمده ایی که صرف دارایی های نامشهود در صورتهای مالی به صورت جداگانه گزارش می شود .محدودیت مهم این روش آن است که ترازنامه گمراه کننده است زیرا ارزش دارایی های شرکت کمتر از واقعیت ارائه می شوند.اندازه گیری سود و زیان تحریف شده است ،زیرا کلیه مخارج مربوط به دارایی های انسانی در دوره ای که واقع شده اند هزینه های جاری تلقی شده و به همین ترتیب اندازه گیری بازده سرمایه گذاری نیز تحریف شده خواهد بود.

۳) صورتهای مالی حسابرسی نشده: شرکت ها می توانند مجموعه ای از صورت های مالی را که در برگیرنده سرمایه گذاری در دارایی های انسانی طبق روش های پیشنهادی حسابداری منابع انسانی است به عنوان اطلاعات تکمیلی به همراه صورتهای مالی سالانه ارائه کنند.در گزارش ها تصریح خواهد شد که صورتهای مالی مزبور باید جدا از صورتهای مالی اساسی که طبق اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه وارائه شده اند مورد بررسی قرار گیرند.

۴)منظور کردن در صورتهای مالی اساسی :در این روش سرمایه گذاری در دارایی های انسانی به عنوان دارایی بلند مدت مطرح و طی عمر مفید مورد انتظار آن مستهلک می شود. اگرچه این نحوه عمل در مورد سرمایه نیروی انسانی معمول و متداول نیست اما برخی از موسسه و شرکت ها نظیر خطوط هواپیمایی ، صنایع الکترونیک و باشگاه های ورزشی و حرفه ایی که بخش عمده سرمایه آنان یا نیروی انسانی تشکیل می دهد، این روش را اعمال می کنند.

بررسی دیدگاه موافقان و مخالفان حسابداری منابع انسانی

۱-برخی معتقدند که انسان قابل تملک نبوده و لذا بایستیب به عنوان دارایی تلقی گشته و مستهلک گردد، که در مقابل موافقان با حسابداری منابع انسانی برای دارایی تلقی نمودن مورد بحث قرار می گیرد .خدمات متصور و مورد انتظار و انتفاع آتی از منابع انسانی است نه خود انسان

۲-برخی معتقدند در مورد و شناسایی خدمات افراد، عدم اطمینان بسیار وجود دارد، لذا شناسایی انسان به عنوان دارایی طبق اصل محافظه کاری صحیح نیست.اما موافقان معتقدند که نباید هدف بنیادین گزارشگری ( تطابق درآمدها یا هزینه های یک دوره) فدای محافظه کاری شود.

۳-برخی معتقدند که نسبت به دوره تعیین منابع آینده سرمایه گذاران در نیروی انسانی ابهام وجود دارد .لذا به حساب دارایی بردن مخارج مربوط به نیروی انسانی ، این امکان را بوجود می آورد که سود تحریف شود. اما موافقان معتقدند که امکان بالقوه برای تحریف سود و زیان همواره از طریق در نظر گرفتن سرمایه گذاری در نیروی انسانی وجود دارد.

چالش های پیش روی حسابداری منابع انسانی

هزینه های منابع انسانی به راحتی در صورت سود و زیان انعکاس می یابد اما معضل حسابداری از اینجا شروع می شود که ارزش منابع انسانی هیچ جایگاهی در ترازنامه ندارد. مشکل اصلی دقیقا در جستجوی یک فرمول ساده برای افراد و اجرای آن است .وقتی هیچ فرمول تعریف نشده ایی وجود ندارد.حسابدار در ارزشیابی منابع انسانی دچار گرفتاری می شود .نبود بانکهای اطلاعاتی لازم و اطلاعات حسابرسی شده برای اطلاعات مربوط به سرمایه گذاری در زمینه نیروی انسانی و مشکلات عملی در گردآوری اطلاعات سرمایه انسانی برای گزارشگری و درک مناسب از این اطلاعات ، گزارشگیری سرمایه انسانی را به چالش کشانده است .

برخی از چالش های حسابداری منابع انسانی

۱- پیچیدگی الگوهای اندازه گیری حسابداری منابع انسانی

۲- نگرش و طرز برخورد مدیر در استفاده از سیستم های حسابداری منابع انسانی

۳- دشواری گردآوری اطلاعات مرتبط با ارزش منابع انسانی

۴-مقاومت کارکنان سازمان

۵- هزینه های بالای اجرای سیستم حسابداری منابع انسانی

۶- عدم آگاهی از مزایای سیستم حسابداری منابع انمسانی

۷- عدم وجود یک استاندارد حسابداری در مورد حسابداری منابع انسانی

نتیجه گیری :

حسابداری منابع انسانی معیار سنجش و هزینه یابی نیروی انسانی به عنوان منابع اصلی هر سازمان است .مزایا و معایب این سیستم سال ها است مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته و یکی از مهمترین مشکلات در کاربردی شدن آن مشکل ارزش گذاری نیروی انسانی و پیچیده بودن فرمول استفاده است با وجود مشکلات اقتصادی در صورتیکه جامعه حسابداری ایران بخواهد همچنان به عنوان جامعه فعال و توانمندی در عرصه اقتصادی کشور باقی بماند توسعه و ترویج این سیستم به عنوان جزئی از سیستم های حسابداری مدیریت ضروری است.