استرداد مالیاتی چیست؟ مراحل و مدارک لازم ثبت درخواست استرداد مالیاتی

استرداد مالیاتی، نوعی باز پرداخت به مالیات دهندگان از طرف دولت است. بسیاری از مودیان به اشتباه تصور می‌کنند این استرداد مالیاتی به عنوان یک پاداش است. در واقع دریافت استرداد مالیاتی نشان می‌دهد که احتمالاً در سال مالی قبلی، مالیات خود را بیش از اندازه پرداخت کرده‌اید. در این مقاله از محاسبان، با مفهوم استرداد مالیاتی و مدارک و شرایط مورد نیاز برای دریافت آن آشنا می‌شویم.

استرداد مالیاتی چیست؟

استرداد مالیات به زبان ساده، به معنای باز پرداخت آن بخش از مالیات توسط سازمان امور مالیاتی است که مودی به دلایل قانونی، بیش از حد واقعی پرداخت کرده است. در نظام مالیاتی، این موضوع در چارچوب ماده ۲۴۲ و ۲۴۳ قانون مالیات‌های مستقیم شناسایی و ساز و کار آن مشخص شده است.

دلایل استرداد مالیاتی

استرداد مالیاتی به دلایل مختلفی رخ می‌دهد. در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.

• پیش پرداخت مالیات: در برخی سیستم‌های مالیاتی، افراد یا شرکت‌ها موظف به پرداخت پیش پرداخت‌های مالیاتی هستند. اگر پیش پرداخت‌ها بیش از بدهی نهایی مالیاتی باشند، مودیان می‌توانند مابه التفاوت را درخواست کنند.
• خطای محاسباتی: ممکن است مودیان در هنگام محاسبه مالیات دچار اشتباه شوند و مبلغ بیشتری پرداخت کنند.
• اعتبار مالیاتی: برخی دولت‌ها برای تشویق به سرمایه‌گذاری در بخش‌های خاص یا انجام فعالیت‌های خاص، اعتبارات مالیاتی ارائه می‌دهند؛ اگر این اعتبارات بیشتر از مبلغ بدهی مالیاتی باشد، می‌تواند منجر به استرداد شود.
• معافیت‌های قانونی: برخی درآمدها، سرمایه‌گذاری‌ها یا فعالیت‌ها ممکن است معاف از مالیات باشند، اگر مودی به اشتباه برای این درآمدها مالیات پرداخت کند، می‌تواند درخواست استرداد کند.
• تخفیف‌های مالیاتی: تخفیف‌ها و مشوق‌های مالیاتی ممکن است باعث کاهش بدهی مالیاتی شوند؛ اگر مالیات پرداختی با در نظر گرفتن این تخفیف‌ها بیش از مقدار واقعی باشد، مودی مستحق استرداد خواهد بود.
• قوانین جدید: تغییرات در قوانین مالیاتی ممکن است منجر به کاهش مالیات پرداختی یا اعطای اعتبارات جدید به مودیان شود، اگر این تغییرات باعث شود که مالیات پرداختی بیش از مقدار جدید تعیین شده باشد، مودی می‌تواند درخواست استرداد کند.
• اشتباه در اظهارنامه: اگر مودی بعد از تسلیم اظهارنامه مالیاتی متوجه شود که اشتباهی رخ داده و مالیات بیشتری پرداخت کرده است، می‌تواند با اصلاح اظهارنامه درخواست استرداد بدهد.
• اطلاعات ناقص: ارائه اطلاعات ناقص یا نادرست ممکن است باعث پرداخت بیشتر شود. اصلاح این اطلاعات می‌تواند منجر به استرداد مالیات شود.
•  بازپرداخت مالیات به علت خطاهای سیستمی: گاهی خطاهای سیستمی یا اشتباهات اداری منجر به پرداخت اضافی می‌شوند که در این صورت، مودی می‌تواند درخواست استرداد کند.
• پرداخت مالیات بر ارث: در برخی موارد مالیات بر ارث پرداختی ممکن است بیشتر از مقدار واقعی باشد و مستحق استرداد شود.

انواع استرداد مالیاتی

مطابق با قوانین مالیاتی، اصولاً چهار گروه مشمول استرداد مالیاتی می‌شوند و سازمان امور مالیاتی موظف است، مالیات اضافه‌ای را که از این چهار گروه دریافت کرده به آنها بپردازد. این گروه‌ها عبارتند از:

مالیات تکلیفی

مالیات تکلیفی نوعی از مالیات است که وظیفه پرداخت آن بر عهده فرد مالیات دهنده نیست. تصور کنید یک شخص در یک شرکت کارمند است و فرد کارفرما مالیات تکلیفی را از حقوق ثابت کارمند کسر می‌کند و به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد. به این ترتیب مالیات تکلیفی را خود کارمند نمی‌پردازد. امکان استرداد مالیاتی برای این نوع مالیات هم وجود دارد.

مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی است که از فعالان کسب و کار از مرحله تولید تا توزیع گرفته می‌شود. یک لباس را تصور کنید که از زمان تولید تا رسیدن به دست مصرف کننده، خدمات مختلفی روی آن انجام می‌شود. برای هر کدام از این خدمات باید مالیات جداگانه پرداخت شود. به ازای هر مرحله در چرخه تولید یک محصول، مالیات بر ارزش افزوده افزایش پیدا می‌کند. پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و حتی دریافت استرداد مالیاتی بر عهده خریدار نهایی محصول است. همچنین بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی کشور، کلیۀ فعالان اقتصادی که برای دریافت پول از مشتریان و یا کسب درآمد از دستگاه کارتخوان استفاده می‌کنند، باید برای دریافت کد مالیاتی اقدام کنند.

مالیات عملکرد

صاحبان شرکت‌ها که فعالیت اقتصادی انجام می‌دهند، باید مالیات عملکرد خود را از سود شرکت در طول دوره مالی مشخص پرداخت کنند. تمامی هزینه‌ها و درآمدها باید در دفاتر حسابداری یا انواع نرم‌افزارهای حسابداری ثبت و مالیات مقرر شده بر عملکرد از آن کسر شود. شرکت‌ها معمولاً پرداخت مالیات عملکرد و حتی دریافت مبلغ استرداد مالیاتی از سازمان امور مالیاتی را از طریق صدور چک انجام می‌دهند.

مالیات حقوق

مالیات حقوق در دسته مالیات‌های تکلیفی قرار می‌گیرد. منظور از مالیات تکلیفی، مالیاتی است که شناسایی مبلغ و پرداخت آن بر عهده فردی است که حقوق پرسنل را پرداخت می‌کند. 

استرداد مالیات اضافه پرداختی چیست؟

مالیات یک هزینه اجتماعی است که برای اداره امور مربوط به مردم و بهره‏‌مندی آن‏‌ها از امکانات و منابع کشور توسط دولت از آن‏‌ها دریافت می‏‌شود که دولت بتواند امکانات اجتماعی مورد نیاز مردم را برای آن‌‏ها فراهم کند. برای مثال فعالان اقتصادی با پرداخت بخشی از سود اقتصادی خود به عنوان مالیات باعث می‏‌شوند که دولت ابزار و امکانات آن فعالیت اقتصادی را برای آن‌‏ها فراهم کند.

اما ممکن است خطاهای محاسباتی از طرف مودی یا سامانه مودیان باعث پرداخت مالیات اضافی شود که طبق قانون سامانه مودیان در این صورت پرداخت ‏کنندگان مالیات می‏‌توانند با درخواست استرداد مالیاتی اضافه پرداختی مبلغ اضافی را بازپس گیرند.

مدارک لازم برای استرداد مالیاتی

اسناد و مدارکی که مورد نیاز است، به شرح زیر است:

• برگه مفاصا حساب مالیاتی تا زمان استرداد
• گواهی مالیات بر ارزش افزوده
• لیست تمام مالیات‌ها که تاریخ استرداد مشخص شود
• اسناد و مدارک دریافت شده پس از پرداخت وجوه لازم

مالیات غیر‌قابل استرداد چیست؟

مالیات غیر‌قابل استرداد به مالیاتی گفته می‌شود که بعد از پرداخت، امکان بازگشت یا استرداد آن وجود ندارد؛ زیرا این مالیات به دلایل خاصی توسط سازمان مالیاتی مشخص می‌شود:

• در حالتی که مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختی به بهای تمام شده دارایی اضافه شود.
• در مواردی که مودی به ارائه خدمات یا عرضه کالاهای معاف مشغول است، مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید و تولید محصولات قابل استرداد نیست.

طبق تبصره ۵ ماده ۸ قانون ارزش افزوده، مالیات و عوارض پرداختی مودیانی که بر‌اساس مقررات این قانون قابل تهاتر یا استرداد نیستند، به عنوان هزینه‌های قابل قبول در قانون مالیات‌های مستقیم شناخته می‌شوند.

زمان درخواست استرداد مالیاتی

مطابق دستورالعمل ابلاغی سازمان مالیاتی، سامانه مودیان باید به گونه‌ای تنظیم شود که اضافه پرداختی مالیات ظرف ۳۰ روز پس از پایان دوره مالیاتی در کارپوشه مودی ثبت شود. بدین ترتیب، مودی موظف است با رعایت مواد ۴ و ۸ قانون دائمی ارزش افزوده، نسبت به تعیین تکلیف اضافه پرداختی خود (اعم از ثبت درخواست استرداد و یا درخواست انتقال اضافه پرداختی به دوره بعد) اقدام کند.

عدم واکنش مودی در این خصوص، به منزله عدم درخواست استرداد بوده و مالیات و عوارض قابل استرداد تعیین شده به دوره یا دوره‌های بعد انتقال خواهد یافت.

ثبت درخواست استرداد مالیاتی در سامانه

مراحل ثبت درخواست استرداد مالیاتی بعد از اجرایی شدن سامانه مودیان عبارت است از:

1. نخستین قدم جهت استفاده از امتیاز استرداد مالیات بر ارزش افزوده اضافه پرداخت، ثبت نام در سامانه مودیان است.

2. در مرحله بعدی مودی موظف به انجام تکالیف مقرر شده در قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان از جمله صدور صورتحساب الکترونیکی است.

3. در این مرحله مودی باید منتظر بررسی صورتحساب‌ها از سوی اداره مالیاتی و درج میزان مبالغ قابل استرداد در کارپوشه خود بماند.

4. سپس مودیان موظفند با رعایت ماده‌های ۴ و ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده، مازاد مالیات پرداختی قابل استرداد را مشخص و تقاضای خود مبنی بر استرداد یا انتقال به دوره بعد را در کارپوشه درج کنند. عدم اقدام مودی به منزله عدم درخواست استرداد بوده و مالیات و عوارض قابل استرداد تعیین شده به دوره یا دوره‌های بعد انتقال خواهد یافت.

5. در نهایت ادارات کل مالیاتی موظفند، در صورتی که مودی مازاد پرداختی طی دوره‌های مربوط را درخواست استرداد کند، نسبت به واریز مازاد پرداختی تعیین شده در سامانه توسط سازمان حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ ثبت درخواست استرداد به حساب مودی اقدام کنند.

فرم درخواست استرداد مالیاتی

در سال‌های اخیر کلیهٔ امور مربوط به تکمیل، ارسال و پرداخت مالیات به صورت الکترونیکی انجام می‌شود؛ تکمیل و ارسال درخواست مطالبه یا استرداد اضافه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده هم از این قاعده مستثنی نیست. برای آشنایی بیشتر در ادامه نمونه‌ای از نامه درخواست مطالبه استرداد مالیات را قرار داده‌ایم.

جمع‌بندی

در این مقاله، استرداد مالیاتی و نحوۀ ارسال آن را بررسی کردیم. همان‌طور که گفته شد استرداد مالیات به نوعی حمایت سازمان مالیاتی از کسب‌وکار‌ها است و البته استفاده از این امتیاز در گرو ثبت‌نام در سامانه مودیان و انجام به موقع تکالیف مالیاتی سازمان است. به نظر شما، در چه صورتی استرداد اضافه پرداخت مالیاتی به مودیان پرداخت نمی‌شود؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید. 

سوالات متداول