شرکت بازرگانی چیست؟ انواع شرکت بازرگانی، ویژگی ها و نحوه ثبت

شرکت‌ های بازرگانی، با هدف تسهیل انتقال کالا از تولیدکنندگان به مصرف‌کنندگان تشکیل می‌شوند. این شرکت‌‌ها در اندازه‌ها و زمینه‌های مختلفی فعالیت می‌کنند و با خرید و فروش کالا نقش واسط را دارند. در این مقاله از محاسبان دربارهٔ شرکت بازرگانی و انواع آن صحبت می‌کنیم. 

تعریف شرکت بازرگانی

شرکت بازرگانی به نوعی از شرکت‌های تجاری گفته می‌شود که فعالیت اصلی آن‌ها انجام عملیات خرید و فروش کالا، واردات و صادرات، ترخیص کالا از گمرک و توزیع محصولات در بازارهای داخلی و بین‌المللی است.

به عبارت دیگر، شرکت بازرگانی واسطه‌ای است میان تولیدکنندگان کالا و مصرف‌کنندگان که با تحلیل نیاز بازار و تقاضا، کالاها را از نقاط مختلف خریداری و در بازار هدف عرضه می‌کند.

انواع شرکت بازرگانی

طبق ماده ۲۰ قانون تجارت، شرکت‌های بازرگانی از لحاظ ساختار حقوقی به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه به بررسی آن خواهیم پرداخت.

1. شرکت سهامی

طبق ماده ۱ اصلاحی قانون تجارت، شرکت سهامی به شرکتی می‌گویند که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن‌ها است. این شرکت‌ها به دو نوع سهامی عام و سهامی خاص تقسیم می‌شوند. در شرکت سهامی عام، بخشی از سرمایه شرکت، از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌شود اما در شرکت سهامی خاص، تمام سرمایه شرکت را خود مؤسسان شرکت تأمین می‌کنند.

2. شرکت تضامنی

شرکت تضامنی مطابق ماده ۱۱۶ قانون تجارت، شرکتی است که با عنوان منحصر به فرد برای امور تجاری بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می‌شود. در صورتی که دارایی شرکت برای تأدیه تمام قروض کافی نباشد، هر یک از شرکاء مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است. این تعریف نشان می‌دهد که در یک شرکت تضامنی، مسئولیت شرکاء محدود به میزان سرمایه نیست و آن‌ها در قبال تمام تعهدات و قروض شرکت، مسئولیت دارند.

3. شرکت با مسئولیت محدود

مطابق با ماده ۹۴ قانون تجارت شرکت با مسئولیت محدود شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای امور تجاری تشکیل شده است. هر یک از شرکاء بدون اینکه سرمایه به‌ سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد، فقط تا میزان سرمایه خود در شرکت مسئولیت قروض و تعهدات شرکت را به‌عهده دارند. 

4. شرکت مختلط غیر سهامی

طبق ماده ۱۴۱ قانون تجارت، شرکت مختلط غیر سهامی شرکتی است که برای امور تجاری، بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل می‌‌شود. روابط شرکاء در چنین شرکتی، تابع شرکت‌نامه است. در صورت انحلال شرکت یا کمبود دارایی برای جبران بدهی‌ها، شرکای ضامن موظف به پرداخت تمام قرض و بدهی‌های شرکت خواهند بود.

5. شرکت مختلط سهامی

به ‌موجب ماده ۱۶۲ قانون تجارت، شرکت مختلط سهامی به شرکتی می‌گویند که تحت عنوان مشخص بین یک عده شرکاء سهامی و یک یا چند شریک ضامن تشکیل می‌شود. سرمایه شرکای شرکت سهامی در چنین شرکتی به صورت سهام یا قطعات سهام با ارزش یکسان درآمده است.

6. شرکت نسبی

طبق ماده ۱۸۳ قانون تجارت، شرکت نسبی به شرکتی می‌گویند که برای امور تجاری با عنوان مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل می‌شود. در چنین شرکتی، مسئولیت هر یک از شرکاء به نسبت سرمایه‌ آن‌ها است. 

7. شرکت تعاونی تولید و مصرف

ماده ۱۹۰ قانون تجارت، شرکت تعاونی تولید و مصرف به شرکتی گفته می‌شود که توسط عده‌ای از صاحبان حرفه تشکیل می‌شود و شرکاء مشاغل خود را برای تولید و فروش اشیاء یا اجناس به کار می‌برند.

ویژگی های شرکت بازرگانی

شرکت های بازرگانی مطابق با نوع فعالیت دارای ویژگی‌هایی هستند که موجب می‌شود، نقش مهم و کلیدی در زنجیرهٔ تأمین و تجارت کالاها ایفا کنند. این ویژگی ها عبارت است از:

• تمرکز بر فعالیت‌های تجاری و بازرگانی شامل خرید، فروش، واردات، صادرات و توزیع کالا.
• امکان أخذ کارت بازرگانی که مجوز رسمی فعالیت در زمینهٔ تجارت خارجی است.
• توانایی حضور و شرکت در نمایشگاه‌ها و همایش‌های تجاری داخلی و بین‌المللی.
• دریافت تسهیلات و اعتبارات مالی از بانک‌ها و مؤسسات مالی.
• امکان ترخیص کالا از گمرک‌های داخلی و خارجی با رعایت قوانین و مقررات مشخص شده.
• داشتن اساسنامه و ساختار قانونی مشخص که باعث محدود شدن فعالیت‌های پراکنده و غیرقانونی می‌شود.

مدارک لازم برای ثبت شرکت بازرگانی

مدارک مورد نیاز برای ثبت شرکت بازرگانی شامل موارد زیر است:

1. عکس شناسنامه.
2. عکس کارت ملی.
3. گواهی عدم سوء سابقه.
4. امضای اقرارنامه.
5. اساسنامه صورتجلسه مجمع عمومی و غیره.
6. در صورتی که ثبت شرکت نیاز به مجوز داشته باشد، باید آن را ارائه کنید. 

نحوه ثبت شرکت بازرگانی

برای ثبت شرکت بازرگانی باید با توجه به انتخاب نوع شرکت، مدارک مورد نیاز را تهیه و از طریق سامانه اداره ثبت شرکت‌ها به نشانی irsherkat.ssaa.ir، اقدام به ثبت‌نام و بارگذاری مدارک کنید. پس از بررسی مدارک توسط اداره ثبت و تأیید آن، آگهی تأسیس شرکت صادر می‌شود و مودی می‌تواند پس از آن نسبت به دریافت کد اقتصادی و کارت بازرگانی اقدام کند.

حداقل سرمایه برای ثبت شرکت بازرگانی

حداقل سرمایه برای ثبت شرکت بازرگانی، در قانون تجارت پیش‌بینی نشده است. با این حال در لایحه اصلاحی ۱۳۸۴ در ماده ۷۴۲، حداقل سرمایه نقدی برای ثبت شرکت بازرگانی را یک میلیون ریال تعیین کرده‌اند. این مبلغ بیشتر جنبه تشریفاتی دارد و نیازی به واریز به حساب بانکی یا ارائه گواهی بانکی نیست. مدیرعامل باید اقرار کند که کل سرمایه نقدی دریافت شده و سرمایه غیرنقدی تقویم شده است. 

تفاوت شرکت بازرگانی با سایر شرکت‌ها

شرکت بازرگانی در این میان تفاوت‌هایی با دیگر شرکت ها دارد که عبارت است از:

• ماهیت فعالیت: شرکت‌های بازرگانی مطابق ماده ۲ قانون تجارت، ماهیت فعالیتشان انجام فعالیت‌های تجاری و واسطه‌گری است، اما سایر شرکت‌ها فعالیت غیر تجاری مانند تولید، خدمات و غیره دارند. 
• هدف فعالیت: در شرکت‌های بازرگانی هدف کسب سود است، اما در سایر شرکت‌ها ممکن است هدف فراتر از کسب سود باشد.
• ساختار فعالیت: شرکت‌های بازرگانی می‌توانند در قالب‌های مختلف قانونی (مانند شرکت سهامی خاص، عام یا با مسئولیت محدود) ثبت شوند، اما فعالیت آن‌ها باید در حوزه تجارت باشد؛ همچنین سایر شرکت‌ها هم می‌توانند از همین قالب‌های قانونی استفاده کنند، اما فعالیت آن‌ها ممکن است خارج از حوزه تجارت باشد. برای مثال، یک شرکت تعاونی ممکن است برای ارائه خدمات به اعضای خود تشکیل شود، یا یک شرکت دانش‌بنیان بر تحقیق و توسعه تمرکز کند.

مالیات شرکت بازرگانی

مالیات شرکت بازرگانی مجموع مالیات‌هایی است که یک شرکت بازرگانی باید آن را پرداخت کند. این مالیات شامل: مالیات بر درآمد، مالیات بر ارزش افزوده و در برخی موارد مالیات علی الحساب می‌شود. اشخاص حقوقی، باید ۲۵٪ از سود خالص خود را به عنوان مالیات بر درآمد در نظر بگیرند.

جمع‌بندی

در نهایت، شرکت بازرگانی به عنوان ستون اصلی تجارت با هدف تسهیل و تسریع در فرآیندهای خرید، فروش، واردات و صادرات کالا به وجود آمده است. این شرکت‌ها با بهره‌گیری از ساختارهای حقوقی متنوع و مجوزهای قانونی، امکان حضور مؤثر در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم می‌کنند. 

سوالات متداول