مالیات خانه های خالی ۱۴۰۵؛ نحوه محاسبه + جدول

آیا تاکنون پیامکی از سازمان امور مالیاتی دریافت کرده‌اید که شما را به پرداخت مالیات خانه های خالی دعوت کند؟ امروزه یکی از روش‌های سرمایه‌گذاری، خرید ملک یا اجاره آن است. اما خالی گذاشتن واحدها توسط مالکان، باعث افزایش قیمت ملک و اجاره می‌شود. به همین دلیل قانون‌گذار، مالیات خانه‌های خالی را برای کنترل بازار و تشویق مالکان به اجاره دادن خانه خود ایجاد کرده است. در این مقاله از محاسبان، با مفهوم و نحوهٔ محاسبه مالیات بر خانه های خالی آشنا می‌شویم.

مالیات خانه های خالی چیست؟

بر‌اساس ماده 54 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، مالیات بر خانه های خالی نوعی مالیات تنبیهی است که برای جلوگیری از خالی ماندن طولانی‌مدت املاک مسکونی طراحی شده است و مالکان را تشویق می‌کند تا خانه‌های خالی خود را اجاره دهند یا بفروشند.

به بیان ساده‌تر، اگر خانه‌ای بیش از مدت مشخص شده در سال خالی بماند، مالک با دریافت پیامک مالیات خانه‌های خالی، باید مبلغی را به عنوان مالیات پرداخت کند.

بر اساس قوانین جدید مالیاتی، نگهداری واحد مسکونی بدون سکونت و بدون ثبت وضعیت آن در سامانه‌های رسمی، می‌تواند منجر به شناسایی ملک به‌عنوان خانه خالی و مطالبه مالیات شود. این قانون بیش از آنکه جنبه درآمدزایی داشته باشد، با هدف تنظیم‌گری بازار و کنترل قیمت‌ها طراحی شده است.

خانه‌های خالی در چه صورت مشمول پرداخت مالیات می‌شوند؟

در پاسخ به این سوال که “کدام خانه های خالی مشمول مالیات هستند” باید گفت، همهٔ خانه‌های خالی مشمول پرداخت مالیات نمی‌شوند. در واقع وجود برخی شرایط باعث می‌شود که مالیات به یک خانه خالی تعلق بگیرد. مهم‌ترین شرایط تعلق مالیات به خانه های خالی عبارت است از:

• خالی‌بودن بیش از ۱۲۰ روز در سال

اگر یک واحد مسکونی بیش از ۴ ماه  یا ۱۲۰ روز (متوالی یا غیرمتوالی) خالی بماند و به‌عنوان محل سکونت اصلی مالک در سامانه املاک ثبت نشده باشد، در گروه خانه‌های خالی قرار می‌گیرد.

• قرار داشتن در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر

مالیات خانه‌های خالی برای واحدهای مسکونی شهری در شهرهای با جمعیت بالای ۱۰۰ هزار نفر اجرا می‌شود. بنابراین بسیاری از شهرهای کوچک و روستاها مشمول این قانون نمی‌شوند.

• واحدهای نوساز و انبوه‌سازی بعد از مهلت قانونی

صاحبان خانه‌های تازه‌ساخته‌شده بعد از پایان مهلت ۱۲ ماهه، و سازندگان انبوه بعد از ۱۸ ماه، اگر واحدها را خالی نگه دارند، برای دوره خالی‌بودن مشمول مالیات می‌شوند.

• ثبت‌نشدن در سامانه املاک و اسکان

اگر مالک، خانه خالی را در سامانه املاک و اسکان به‌عنوان محل سکونت یا جهت فروش و اجاره ثبت نکند، سامانه آن را به‌عنوان واحد خالی شناسایی می‌کند و مشمول پرداخت مالیات می‌شود.

جدول محاسبه مالیات خانه های خالی ۱۴۰۵

مالیات خانه ‌های خالی، بر اساس سال‌های خالی بودن ملک و و ضرایب مربوطه عبارت است از: 

• سال اول معادل ۶ برابر مالیات متعلق
• سال دوم معادل ۱۲ برابر مالیات متعلق
• سال سوم به بعد معادل ۱۸ برابر مالیات متعلق

جدول ضریب محاسبه مالیات خانه های خالی برای ۵ خانه و بیشتر:

نحوه محاسبه مالیات خانه‌های خالی ۱۴۰۵

محاسبه مالیات خانه‌های خالی ۱۴۰۵ بر اساس ماده ۵۴ قانون مالیات‌های مستقیم، بر مبنای «ارزش اجاره‌ای ملک» و اعمال ضرایب مشخص، برای هر سال خالی بودن ملک انجام می‌شود. در ادامه مراحل محاسبه مالیات خانه های خالی را شرح می‌دهیم:

۱. تعیین ارزش اجاره ماهانه ملک

ابتدا باید ارزش اجاره‌ای ملک مشخص ‌شود. این ارزش معمولاً بر اساس میانگین اجاره‌بهای املاک مشابه یا ارزیابی‌های سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود. فرض کنید اجاره ماهانه یک واحد مسکونی ۱۰۰ متری در شهری بزرگ ۵ میلیون تومان باشد. این مبلغ مبنای محاسبه مالیات قرار می‌گیرد.

۲. کسر استهلاک و هزینه‌ها

۲۵ درصد از ارزش اجاره به عنوان هزینه استهلاک و سایر هزینه‌های جاری مطابق ماده 57 قانون مالیات‌های مستقیم کسر می‌شود. برای مثال، اگر اجاره ماهانه ۵ میلیون تومان باشد:

۲۵٪ × تومان ۱,۲۵۰,۰۰۰ = از ۵,۰۰۰,۰۰۰

مبلغ پس از کسر هزینه‌ها: ۳,۷۵۰,۰۰۰ تومان = ۱,۲۵۰,۰۰۰ – ۵,۰۰۰,۰۰۰

۳. اعمال ضرایب مالیاتی برای هر سال خالی بودن

قانون مالیات خانه های خالی ایران ضرایب مختلفی را برای هر سال خالی ماندن ملک تعیین کرده است. این ضرایب به تدریج افزایش می‌یابند تا مالک را به استفاده از ملک ترغیب کنند. ضرایب به‌صورت زیر اعمال می‌شوند:

• سال اول: مالیات به میزان ۶ برابر ارزش اجاره ماهانه محاسبه‌شده.
• سال دوم: مالیات به میزان ۱۲ برابر ارزش اجاره ماهانه.
• سال سوم به بعد: مالیات به میزان ۱۸ برابر ارزش اجاره ماهانه.  

۴. محاسبه نهایی مالیات سالانه

برای محاسبه مالیات سالانه مبلغ مالیات ماهانه محاسبه‌شده برای هر سال در ۱۲ ماه ضرب می‌شود تا مبلغ نهایی مالیات سالانه به دست آید.

خانه های خالی معاف از مالیات

خانه های خالی معاف از مالیات عبارت اند از:

• اقامتگاه اصلی خانوار که در سامانه املاک و اسکان کشور ثبت نام کرده باشند.
• هر خانواده علاوه بر اقامتگاه اصلی می‌تواند یکی از واحدهای تحت تملک خود را در شهری غیر از شهر محل اقامتگاه اصلی، به عنوان اقامتگاه فرعی در سامانه املاک و اسکان کشور ثبت کند. در این صورت واحد فرعی نیز معاف از مالیات بر خانه‌­های خالی است.
• واحدهای مسکونی واقع در شهرهای زیر یکصد هزار نفر جمعیت و روستاهای کشور به شرط ثبت در سامانه ملی املاک و اسکان، معاف از مالیات بر خانه­‌های خالی هستند.
• در صورتی که واحد مسکونی طبق استعلام از سازمان اوقاف و امور خیریه موقوفه باشد و امکان اجاره آن­ حسب وقف‌نامه وجود نداشته باشد، معاف از مالیات بر خانه­‌های خالی خواهد بود.
• منزل مسکونی مربوط به دانشجویان، طلاب، دانش‌آموزان، شاغلان و مبتلایان به بیماری‌های خاص که در شهری به جز شهر اقامتگاه اصلی و فرعی خود واقع شده، با ارائه مدارک و مستندات، معاف از مالیات بر خانه­‌های خالی است.

استعلام مالیات خانه های خالی

براساس اطلاعیه سازمان مالیات، همه مالکان خانه‌های خالی می‌توانند با مراجعه به سایت https://my.tax.gov.ir و از طریق درگاه ملی خدمات مالیات، میزان مالیات خانه خود را مشاهده کنند. پس از سرچ آدرس ذکر شده در مرورگر خود، در صفحه اصلی سایت، روی گزینه ورود (اگر قبلاً ثبت‌نام کرده‌اید) یا گزینه ثبت‌نام کلیک کنید.

اگر قبلاً اطلاعات خود را ثبت نکرده‌اید، پس از ثبت کامل اطلاعات و دریافت کلمه عبور، روی گزینه ورود کلیک کنید. در این مرحله به‌منظور مشاهده میزان مالیات، کد ۶ رقمی به شماره همراه ثبت شده در سامانه ارسال خواهد شد. در صورتی که خانه شما به‌عنوان ملک مشمول مالیات شناسایی شده باشد، لازم است نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام کنید.

مهلت پرداخت مالیات خانه خالی

مالکان خانه‌های خالی باید تا پایان تیرماه هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را در سامانه املاک و اسکان ثبت و پس از ابلاغ مبلغ نهایی مالیات، تا حداکثر یک ماه مالیات تعیین‌شده را پرداخت کنند.

اگر در این مدت مالیات پرداخت نشود، برگ قطعی مالیات صادر و مبلغ از مالک مطالبه خواهد شد. در صورت اعتراض مالک، پرونده برای بررسی به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود.

در صورتی که مالیات قطعی پرداخت نشود، ملک به عنوان خانه خالی ممنوع‌المعامله شناخته می‌شود و امکان انتقال یا فروش آن وجود نخواهد داشت.

متن قانون مالیات بر خانه های خالی

متن کامل قانون مالیات بر خانه های خالی طبق ماده ۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم عبارت است از:

«واحدهای مسکونی واقع در شهرهای بالای یکصد هزار نفر جمعیت که به استناد سامانه ملی املاک و اسکان کشور خالی تشخیص داده شوند، از سال دوم به بعد مشمول مالیات بر مبنای مالیات بر درآمد اجاره خواهند بود.»

این ماده قانونی پایه اجرای مالیات خانه های خالی ایران است.

جمع‌بندی

مالیات خانه های خالی در سال ۱۴۰۵ یکی از ابزارهای مهم سیاست‌گذاری در بازار مسکن ایران، از جمله اقداماتی است که منجر به تمایل مالکان به اجاره واحدهای مسکونی یا تجاری می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود همه افرادی که توانایی خرید خانه ندارند، بتوانند واحد مسکونی مناسبی را اجاره کنند. به نظر شما، با توجه به شرایط بازار مسکن، قانون مالیات خانه های خالی ۱۴۰۵ می‌تواند به کاهش احتکار ملک و بهبود وضعیت مستاجران منجر شود؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول