لیست مشاغل قائم به شخص؛ قوانین و محدودیتهای مالیاتی
مشاغل قائم به شخص در گروه مشاغل مربوط به اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل طبقهبندی میشوند؛ ویژگی اصلی آنها این است که پروانه و مجوز فعاليت اين گونه مشاغل از سوی مراجع مربوطه، به نام شخصی صادر میشود كه دارای تخصص و گواهی مرتبط به آن فعاليت باشد. در این مقاله از محاسبان، با لیست مشاغل قائم به شخص، قوانین و محدودیتهای مالیاتی مرتبط با آن آشنا میشویم.
طبقه بندی مالیاتی مشاغل اقتصادی
قبل از تعریف مشاغل قائم به شخص، بهتر است با انواع مشاغل اقتصادی مربوط به اشخاص حقیقی آشنا شویم. مطابق آییننامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم، مشاغلی که اشخاص حقیقی در آن به فعالیت میپردازند به دو دسته کلی زیر تقسیم میشود:
- مشاغل مکان محور: مشاغلی هستند که صاحب کسبوکار موظف است پرونده مالیاتی خود را برای واحد شغلی و یا محل فعالیت خود تشکیل دهد؛ اغلب مشاغل در این گروه دستهبندی میشوند.
- مشاغل مجوز محور: مشاغلی هستند که صاحب کسبوکار، مجوز فعالیت در یک حوزه فعالیتی خاص را بر اساس تخصص خود و فارغ از محل فعالیت دریافت میکند؛ مانند مشاغل گروه پزشکی.
مشاغل قائم به شخص چیست؟
مشاغل قائم به شخص در دستهبندی مشاغل مجوز محور قرار گرفته و مجوز آنها به نام شخص کارفرما صادر میشود. همچنین برای اشتغال به آنها باید دو شرط زیر بهصورت همزمان برقرار باشد:
- کسب مهارت و تخصص در حوزه مورد نظر
- تأیید صلاحیتهای تخصصی شخص توسط مراجع ذیربط
لیست مشاغل قائم به شخص
براساس اعلام سازمان امور مالیاتی، مهمترین مشاغل قائم به شخص یا مجوز محور به شرح زیر است:
- پزشکان (همه صاحبان حرف و مشاغل پزشکی، پیراپزشکی، داروسازی و دامپزشکی که مجوز آنها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان نظام پزشکی ایران یا سازمان دامپزشکی ایران صادر شده است)
- وکلای دادگستری
- مهندسان ناظر
- کارشناسان رسمی دادگستری
- بازرگانان (دارندگان کارت بازرگانی)
- حسابداران رسمی
- دفاتر اسناد رسمی
- نمایندگیهای بیمه
قوانین مالیاتی مشاغل قائم به شخص
این دسته از مشاغل شرایط متفاوتی در اجرای قوانین مالیاتی نسبت به سایر مشاغل دارند که به شرح زیر است:
- محدودیت در تشکیل پرونده مشارکتی مالیاتی
- محدودیت استفاده از تبصره ۱ ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم
- وضعیت پرونده مالیاتی در تغییر محل فعالیت
| موضوع تفاوتها | مشاغل مجوز محور | مشاغل مکان محور |
| تشکیل پرونده مشارکتی | تنها در صورت تحقق شرایط شرکت مدنی امکان پذیر است | شرایط تشکیل پرونده مشارکتی سادهتر است |
| ماده ۱۰۱ قانون مالیات مستقیم | در صورتیکه شرکت مدنی نباشد، امکان پذیر نیست | برای پرونده مشارکتی حداکثر ۲ معافیت مالیاتی قابل استفاده است |
| تغییر محل فعالیت | نیاز به ایجاد پرونده مالیاتی جدید نیست | نیاز به ایجاد پرونده مالیاتی جدید است |
محدودیت در تشکیل پرونده مشارکتی مالیاتی
به استناد ماده ۵۷۱ قانون مدنی، شرکت عبارت است از “اجتماع حقوق مالکین متعدد در شی واحد به نحو اشاعه”. بنابراین در مشاغل قائم به شخص، پروانه و مجوز فعالیت از طرف مراجع مربوطه به نام شخصی صادر میشود که تخصص و گواهی مرتبط به آن فعالیت را داشته باشد و برای اینگونه مشاغل، شریک در نظر گرفته نمیشود. بر این اساس تشکیل پرونده مشارکت مدنی برای مشاغل قائم به شخص، تنها در صورت تحقق تعریف شرکت مطابق ماده 571 قانون مدنی است.
محدودیت استفاده از تبصره ۱ ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم
استفاده از تبصره ۱ ماده ۱۰۱ قانون مالیات مستقیم، فقط برای شرکتهای مدنی اعم از قهری و اختیاری به جهت استفاده از حداکثر ۲ معافیت معیشتی برای پروندههای مشارکتی امکان پذیر است. از این رو در صورتی که مشارکت به هر ترتیب تابع مقررات شرکت (ماده 571 قانون مدنی) نباشد، نمیتوان بیش از یک معافیت موضوع ماده ۱۰۱ استفاده کرد. بنابراین مشاغل قائم به شخص مجوز محور در صورتیکه قراردادی با رعایت این شرط نداشته باشند، امکان استفاده از بیش از یک معافیت معیشتی را ندارند. مشاغل مکان محور میتوانند پرونده مشارکتی مالیاتی تشکیل داده و از ۲ معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم بهرهمند شوند.
وضعیت پرونده مالیاتی در تغییر محل فعالیت
مودیانی که به مشاغل قائم به شخص اشتغال دارند، در صورت جابهجایی محل فعالیت اقتصادی ملزم به ثبتنام جدید در نظام مالیاتی نیستند. این مودیان مطابق اعلام سازمان مالیاتی، در صورت تغییر آدرس باید به اداره امور مالیاتی مربوطه جهت ویرایش آدرس ثبت نام الکترونیک مراجعه کنند. در حالی که مطابق ماده ۳ آییننامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم، صاحبان مشاغل مکان محور موظف هستند برای هر واحد شغلی یا برای هر محل، بهصورت جداگانه در نظام مالیاتی ثبت نام کنند.
در این صورت تغییر در شماره پستی و آدرس در پرونده الکترونیک برای ثبتنامهای مکان محور جایز نبوده و لازم است مودی نسبت به غیر فعال سازی پرونده مالیاتی قبلی و انجام یک ثبتنام جدید با اطلاعات نشانی صحیح اقدام کند.
جمعبندی
مشاغل قائم به شخص مجوز محور، دستهای از مشاغل هستند که پرونده مالیاتی آنها وابسته به محل فعالیت اقتصادی نیست. از این رو فعالان در این مشاغل در صورت جابهجایی محل فعالیت، میتوانند نسبت به ویرایش اطلاعات ثبتنام خود اقدام کرده و نیازی به ثبتنام جدید ندارند؛ اما تعیین وضعیت پرونده مالیاتی اولین قدم در انجام تکالیف مالیاتی است. به نظر شما، چرا سازمان امور مالیاتی مشاغل قائم به شخص مکان محور را مجبور به استفاده از هر پرونده برای هر مکان کرده است؟ نظرات خود را در بخش کامنتها با ما به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
1. آیا کارگاهها جزء قانون قائم به شخص کارفرما هستند؟
خیر، شخصیت کارگاه و کارفرما به صورت مستقل و جدا از هم است. بنابراین کارگاه، قائم به شخص کارفرما نیست. در صورت تغییر محل کارگاه، کارفرما نمیتواند اقدام به خاتمه قرارداد با کارگر در محل جدید کند و رابطه آنها پا برجا است.
2. مشاغل قائم به شخص میتوانند مشارکتی باشند؟
مشاغل قائم به شخص مطابق ماده 10 قانون مدنی میتوانند مشارکت کاری (خصوصی) داشته باشند؛ اما شرکت مدنی تنها با تحقق شرایط مندرج در ماده 571 قانون مدنی امکان پذیر است. در صورتی که این شرایط محقق نشود، شرکت مدنی تشکیل نخواهد شد.
3. برای تغییر آدرس اقامتگاه قانونی در ثبت نام (مکان محور و مجوز محور) چه باید کرد؟
مشاغل قائم به شخص (مجوز محور) برای تغییر آدرس اقامتگاه تنها نیازمند مراجعه به اداره مالیاتی مربوطه و تغییر کد پستی در پرونده مالیاتی خود هستند. برای مشاغل مکان محور، امکان تغییر آدرس وجود ندارد؛ این مودیان موظفند برای هر مکان، پرونده مالیاتی جدیدی ثبت کنند.
سلام آیا مهندسان پیمانکاری هم جزو مشاغل قائم به شخص هستند؟
درود و مهر
نمونه ای از این مشاغل محسوب میشوند.