اینتا کد چیست؟ نحوه دریافت اینتا کد

اگر صاحب کسب‌وکار و یا حسابدار باشید، احتمالا با واژه اینتا کد آشنا هستید. اینتا کد مالیاتی، ابزاری مهم برای طبقه‌بندی کسب‌وکارهای مختلف و تعیین مالیات آن‌ها است که روند تعیین و تشخیص مالیات را آسان می‌کند. در ادامه مقاله به تعریف اینتا کد، اهمیت، نحوۀ دریافت و جدول آن می‌پردازیم.

تاریخچه رسیدگی به روش علی الراس

قبل از اینکه به تعریف اینتا کد و موارد استفاده از آن بپردازیم، لازم است اشاره‌ای به تاریخچه استفاده از اینتا کد و حذف رسیدگی به روش علی الراس در پرونده‌های مالیاتی داشته باشیم. تا قبل از سال ۱۳۹۸، رسیدگی مالیاتی به کسب‌و‌کارها به دو روش انجام می‌گرفت:

1. رسیدگی مالیاتی و قبولی دفاتر
2. رسیدگی از طریق روش علی‌الراس

در واقع تمامی صاحبان کسب‌و‌کارها اعم از حقیقی و حقوقی ابتدا با ارسال اظهارنامه عملکرد، مبلغ درآمد و هزینه‌های خود را به اداره امور مالیاتی اظهار می‌کنند. سپس هنگام رسیدگی، تمام اسناد و مدارک مربوط به درآمد و هزینه‌های ابرازی را به ممیز رسیدگی ارائه می‌دهند. در این صورت، چنانچه اسناد و مدارک بررسی شده مورد قبول اداره امور مالیاتی باشد، دفاتر قبول شده و ممیز با بررسی دقیق اسناد مربوط به هزینه‌ها (هزینه‌های عمومی، اداری و هزینه‌های مربوط به بهای تمام شده کالای فروش رفته) و درآمدها، هزینه‌های غیر قابل قبول و درآمدهای کتمان شده (در صورت وجود) را به درآمد مشمول مالیات ابرازی شخص اضافه کرده و مبلغ مالیات شخص را تعیین می‌کند.

در صورتی که به دلایل ذکر شده در ماده ۹۷ قانون مالیات‌های مستقیم، مدارک و دفاتر شخص قابل رسیدگی نبوده یا از طرف اداره امور مالیاتی دفاتر مردود می‌شد، مالیات شخص به روش علی‌الراس محاسبه می‌شد. از جمله این دلایل می‌توان به عدم ارسال اظهارنامه در موعد مقرر، عدم ارائه اسناد و مدارک به اداره امور مالیاتی و یا غیر قابل قبول بودن اسناد و مدارک ابرازی از نظر اداره امور مالیاتی اشاره کرد.

به این صورت که اداره امور مالیاتی با استناد به اطلاعات موجود، از جمله گردش حساب‌های بانکی یا میزان خرید و فروش ارسال شده برای مودی در سامانه ۱۶۹ و… میزان درآمد شخص را تعیین می‌کرد. سپس با استفاده از ضریب مالیاتی که برای کسب‌و‌کارها در جدول ضرایب بیان شده بود، درآمد مشمول مالیات را محاسبه و مالیات شخص به صورت علی‌الراس تعیین می‌شد.

جایگزینی اینتا کد به جای روش علی الراس

در قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۳۱ /۴ /۱۳۹۴ ماده ۹۷، قانون رسیدگی مالیاتی از روش علی‌الراس تغییر کرد. در این قانون، سازمان امور مالیاتی مبنای تشخیص مالیات را بر پایه اظهارات شخص از طریق ارسال اظهارنامه قرار داد. در این ماده بیان شده است که سازمان حداکثر تا ۳ سال از تاریخ تصویب این قانون باید شرایط لازم برای تحقق این قانون و حذف روش علی الراس را مهیا کند.

به این ترتیب از سال ۹۸، روش رسیدگی از طریق علی‌الراس حذف شد و مبنای تشخیص مالیات مؤدی در واقع اظهارنامه ابرازی خود مؤدی قرار گرفت. یکی از دلایل مهم و غیر قابل انکار برای تصویب این قانون، تشویق صاحبان کسب‌و‌کار به انجام تکالیف مالیاتی و ارسال اظهارنامه عملکرد است. در این روش، سازمان به جای استفاده از ضریب مالیاتی جدول ضرایب، از طریق اینتا کد (سود فعالیت) مالیات شخص را تعیین می‌کند.

به عبارت دیگر، می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری کرد که در صورت عدم ارسال اظهارنامه و یا عدم ارائه اسناد و مدارک، اداره امور مالیاتی باز هم چاره‌ای جز محاسبه مالیات از طریق روش علی‌الراس نخواهد داشت. اما نکته اینجاست که در صورت ارسال اظهارنامه و ارائه اسناد و مدارک، دیگر ممیز نمی‌تواند مانند قبل (قبل از تصویب این قانون و حذف روش علی‌الراس) دفاتر را مردود اعلام کند و از روش علی‌‌الراس، مالیات شخص را محاسبه کند. بلکه باید کلیۀ هزینه‌ها و درآمدهای شخص را به طور کامل بررسی کرده و هزینه‌های غیر قابل قبول و درآمدهای کتمان شده را به درآمد مشمول مالیات اضافه و مالیات شخص تعیین شود.

اینتاکد چیست؟

اینتا کد، در واقع کدی است که برای طبقه‌بندی فعالیت‌های اقتصادی در کشور ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این روش، تمام فعالیت‌های اقتصادی در کشور به گروه‌های کوچک‌تر و با جزئیات بیشتر طبقه‌بندی می‌شوند. سپس برای هر دسته از این فعالیت‌ها که در یک گروه قرار می‌گیرند، یک کد در نظر گرفته می‌شود که به آن اینتا کد فعالیت می‌گویند.

برای فعالیت‌های اقتصادی که در یک گروه قرار گرفته باشند و دارای یک اینتا کد مشترک باشند، یک ضریب مالیاتی برای محاسبه سود خالص (درآمد مشمول مالیات) در نظر گرفته می‌شود. تا قبل از تاریخ ۱۴۰۱/۰۳/۲۳، جدول سود خالص مربوط به اینتا کد فعالیت‌ها در اختیار عموم نبوده و فقط ممیزان اداره امور مالیاتی به آن دسترسی داشتند؛ ولی از این تاریخ به بعد اطلاعات مربوط به سود فعالیت‌ها برای عموم قابل دانلود و مشاهده است.

موارد استفاده از اینتا کد فعالیت

اینتا کد در موارد مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد که در ادامه به آنها می‌پردازیم:

1. عدم ارائه اظهارنامه مالیاتی (تنظیم اظهارنامه برآوردی)
2. هنگام استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ برای اشخاص حقیقی
3. استفاده غیرمستقیم از اینتا کد فعالیت توسط ممیز رسیدگی برای توافق بعد از قبولی دفاتر
4. در توضیح مورد ۴ می‌توان به این موضوع اشاره کرد که در اکثر مواقع پس از قبولی دفاتر، ممیز رسیدگی برای توافق و تعیین مالیات شخص، اینتا کد فعالیت را در نظر گرفته و سود فعالیت را تا حد امکان نزدیک به ضریب مالیاتی مربوط به اینتا کد آن فعالیت در نظر می‌گیرد؛ زیرا با این روش، ممیز در واقع به نحوی خود را از پاسخگویی هم در مقابل مودی و هم در برابر اداره امور مالیاتی ایمن می‌کند و کمتر دچار چالش می‌شود.
5. غیر قابل قبول بودن هزینه‌های مربوط به بهای تمام شده کالا
6. در این مورد برخلاف موارد قبلی، سود خالص به طور مستقیم محاسبه نمی‌شود. بلکه با استفاده از جدول مربوط به سود ناخالص که برای هر اینتا کد در نظر گرفته شده، ابتدا سود ناخالص فعالیت شخص تعیین می‌شود. در واقع چنانچه شخص به هر دلیلی از ارائه گردش مواد یا گردش کالا به اداره امور مالیاتی خودداری کند (و یا حتی عدم ارائه آنالیز بهای تمام شده تولیدی نیز می‌تواند ملاک باشد)، در این صورت ممیز از طریق محاسبه سود ناخالص، مالیات شخص را تعیین می‌کند.
7. در اینجا ممیز رسیدگی از جدول سود ناخالص فعالیت که برای هر اینتا کد در نظر گرفته شده، ابتدا سود ناخالص را محاسبه کرده و سپس هزینه‌های عمومی و اداری را بررسی و از بین آن‌ها هزینه‌های قابل قبول را از سود ناخالص کسر کرده و سود خالص را برای آن فعالیت تعیین می‌کند. پس از محاسبه سود خالص، مالیات شخص تعیین می‌شود.

طبقه بندی اینتاکد

کلیه صاحبان کسب‌و‌کارها می‌توانند با مراجعه به سامانه my.tax.gov.ir، در قسمت تکمیل اطلاعات و ثبت‌ نام پرونده در بخش فعالیت‌ها، اینتا کد مربوط به فعالیت خود را مشخص کنند. هنگام انتخاب اینتا کد، فعالیت‌ها به سه دسته اصلی طبقه‌بندی می‌شوند:

• تولید
• بازرگانی
• خدمات

مودی در این قسمت دسته‌بندی مرتبط با فعالیت خود را انتخاب می‌کند.

اهمیت انتخاب اینتاکد صحیح برای کسب‌وکار

در قسمت قبلی طبقه‌بندی اینتا کد را بررسی کردیم. در این قسمت می‌خواهیم شما را نسبت به اهمیت انتخاب اینتا کد صحیح برای کسب‌وکارتان آگاه کنیم. به طور خلاصه‌، انتخاب اینتا کد اشتباه می‌تواند سبب شود که مالیات بیشتری پرداخت کرده و یا برای ویرایش آن با مشکل مواجه شوید. در ادامه با ذکر مثال این موضوع را برایتان باز کرده‌ایم.

در مثال بالا لازم است شخص “عمده داخلی” را انتخاب کند و در نهایت در کادر آخر اینتا کد ۲۱۰۰۱۰۱ (سایر انواع پوشاک اعم از مردانه زنانه و بچگانه – عمده فروشی) را انتخاب کند. برای ثبت اینتا کد فعالیت باید توجه داشت که در یک پرونده می‌توان یک یا چند اینتا کد را برای فعالیت خود انتخاب کرد. البته به این شرط که درصد فعالیت شخص برای هر اینتا کد باید مشخص شود و مجموع درصد فعالیت شخص به ۱۰۰ درصد برسد.

مثلاً در مثال بالا اگر شخص علاوه بر پوشاک مردانه، فروش کلاه و کمربند نیز در فعالیت خود داشته باشد، لازم است اینتا کد ۲۱۰۰۰۳۱ (فروش کلاه دستکش و کمربند – عمده فروش) را نیز در پرونده مالیاتی خود ثبت کند و درصد فعالیت خود را برای فروش در هر اینتا کد مشخص کند. نکته بسیار مهم این است که برای ثبت کد اینتا مالیاتی، اشخاص حقیقی باید هنگام انتخاب عمده فروش یا خرده فروش دقت لازم را داشته باشند تا با یک انتخاب اشتباه، مسیر پرونده مالیاتی را تغییر ندهند.

چون اگر شخص مشمول ارزش افزوده نباشد و یک خرده فروش باشد و در این مرحله به اشتباه اینتا کد مربوط به عمده فروش را انتخاب کند، با این تصور که ضریب مالیاتی مربوط به عمده فروش کمتر از خرده فروش است و مالیات عملکرد کمتری پرداخت خواهد کرد، در این صورت به احتمال زیاد مشمول یکی از مراحل ۹گانه ثبت نام ارزش افزوده خواهد شد. حال چنانچه فاکتور خرید معتبر و قابل قبول از نظر اداره امور مالیاتی (فاکتور خرید رسمی) نداشته باشد، لازم است ۱۰% مبلغ فروش هر ساله خود را به عنوان مالیات بر ارزش افزوده به اداره امور مالیاتی پرداخت کند. برای درک اهمیت انتخاب صحیح کد اینتا در پرونده مالیاتی به مثال زیر دقت کنید:

شخصی را در نظر بگیرید که یک فروشگاه کفش دارد (با فرض اینکه شخص خرده فروش بوده نه یک عمده فروش و به مصرف کننده نهایی می‌فروشد). اگر این شخص در سال ۱۴۰۱، ۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان فروش کرده باشد، چنانچه اینتا کد فعالیت خود را به درستی انتخاب نکرده و خود را به عنوان عمده فروش معرفی کند، در این صورت مشمول ارزش افزوده خواهد شد. اگر خرده فروش فاقد فاکتور رسمی و یا مدرک قابل قبول از نظر اداره امور مالیاتی باشد، مالیات بر ارزش افزوده شخص به صورت زیر خواهد بود:

۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۱۰% * ۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ (مبلغی که بابت ارزش افزوده فروش باید پرداخت کند)

علاوه بر آن، مالیات عملکرد سال ۱۴۰۱ به صورت زیر محاسبه می‌شود:

۲۵۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۵% * ۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ (درآمد مشمول مالیات مربوط به اینتا کد خرده فروشی کفش)
۲۱۸.۴۰۰.۰۰۰ = ۳۹.۶۰۰.۰۰۰ – ۲۵۰.۰۰۰.۰۰۰ (سود خالص بعد از اعمال معافیت)
۳۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۱۵% * ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰
۳.۶۸۰.۰۰۰ = ۲۰% * ۱۸.۴۰۰.۰۰۰
۳۳.۶۸۰.۰۰۰ = ۳.۶۸۰.۰۰۰ + ۳۰.۰۰۰.۰۰۰ (مالیات عملکرد به نرخ ماده ۱۳۱)

حال اگر شخص اینتا کد فعالیت را صحیح انتخاب کرده و خود را خرده فروش معرفی کرده باشد، از پرداخت ارزش افزوده معاف بوده و محاسبه مالیات عملکرد شخص به صورت زیر خواهد بود:

۷۵۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۱۵% * ۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ (درآمد مشمول مالیات مربوط به اینتا کد خرده فروشی کفش)
۷۱۰.۴۰۰.۰۰۰ = ۳۹.۶۰۰.۰۰۰ – ۷۵۰.۰۰۰.۰۰۰ (سود خالص بعد از اعمال معافیت)
۳۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۱۵% * ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰
۴۰.۰۰۰.۰۰۰ = ۲۰% * ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰
۷۷.۶۰۰.۰۰۰ = ۲۵% * ۳۱۰.۴۰۰.۰۰۰
۱۴۷.۶۰۰.۰۰۰ = ۷۷.۶۰۰.۰۰۰ + ۴۰.۰۰۰.۰۰۰ + ۳۰.۰۰۰.۰۰۰ (مالیات عملکرد به نرخ ماده ۱۳۱)

همانطور که محاسبات بالا نشان می‌دهد، در صورتی که شخص با انتخاب اشتباه اینتا کد خود را عمده فروش معرفی کند، علاوه بر پرداخت ۳۳.۶۸۰.۰۰۰ تومان مالیات عملکرد، باید ۴۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان بابت ارزش افزوده به اداره امور مالیاتی پرداخت کند. در صورتی که اینتا کد صحیح مربوط به خرده فروش را انتخاب کرده باشد، فقط ۱۴۷.۶۰۰.۰۰۰ تومان بابت مالیات عملکرد پرداخت خواهد کرد.

نکته قابل توجه دیگر این است که چنانچه شخص هنگام انتخاب اینتا کد دقت لازم را نداشته و یا به هر دلیلی اینتا کد را اشتباه انتخاب کند، سیستم به او اجازه اصلاح اینتا کد را نخواهد داد. در این صورت لازم است برای اصلاح اینتا کد پرونده، با اسناد و مدارک لازم که نوع فعالیت شخص را به درستی نشان دهد، به حوزه مالیاتی مربوط به پرونده مراجعه کرده و در صورتی که رئیس حوزه مالیاتی پس از بررسی اسناد و مدارک تایید کند که اینتا کد فعالیت اشتباه ثبت شده است، شخص می‌تواند اینتاکد را اصلاح کند. در غیر این صورت نمی‌توان اینتا کد پرونده مالیاتی را تغییر داد.

نحوه دریافت اینتا کد مالیاتی

در این قسمت می‌خواهیم مراحل و نحوۀ دریافت اینتاکد مالیاتی را مرحله به مرحله به صورت تصویری آموزش دهیم تا کارتان راحت‌تر شود.

۱. برای دریافت اینتاکد مالیاتی از طریق آدرس https://my.tax.gov.ir/، وارد درگاه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی شوید. بعد از ورود به سایت امور مالیاتی، صفحه زیر برای کاربر نمایش داده می‌شود:

از قسمت ورود به درگاه ملی، کد ملی، رمز عبور و متن امنیتی در تصویر را وارد کنید.

۲. با انتخاب دکمه ورود به پنل کاربری، رمز یکبار مصرف ۶ رقمی ورود به درگاه ملی خدمات مالیات برای شما پیامک خواهد شد. با کلیک بر روی دکمه اشاره شده، پنجره زیر نمایش داده می‌شود. در این بخش باید رمز یک بار مصرف را وارد و بر روی دکمه ورود به سامانه کلیک کنید.

۳. وقتی رمز یک بار مصرف را وارد می‌کنید، صفحه زیر نمایش داده می‌شود که به آن داشبورد مالیاتی می‌‌گویند و خلاصه‌ای از کلیه اطلاعات مالیاتی کاربر نمایش داده می‌شود. از منوی سمت راست، گزینه‌ پرونده مالیاتی را انتخاب کنید.

۴. با انتخاب گزینه فهرست پرونده مالیاتی، صفحه زیر نمایش داده می‌شود. در این جا باید روی پرونده‌های عملکرد و ارزش افزوده کلیک کنید.

۵. همانطور که در صفحه زیر می‌بینید، با انتخاب گزینه ذکر شده، پرونده مالیاتی برای شما نمایش داده می‌شود. گزینه جزئیات پرونده را انتخاب کنید.

۶. سپس با انتخاب گزینه به‌روز‌رسانی و تکمیل ثبت‌نام، وارد پرتال ثبت‌نام و خدمات جامع الکترونیکی مالیاتی می‌شوید.

۷. در صفحه باز شده، گزینه ویرایش اطلاعات ثبت نام را انتخاب کنید.

۸. در صفحه باز شده گزینه نوع فعالیت/دسته‌بندی را انتخاب کنید. در این صفحه «مشاغل انفرادی» باید «خدمات مهندسی دارای شماره نظام مهندسی» انتخاب شده باشد.

۹. در این قسمت، صفحه مربوط به لیست فعالیت‌های ثبتی برای شما نمایش داده می‌شود. اینتاکد مالیاتی که قبلاً ثبت کرده‌اید از این قسمت قابل مشاهده است (در صورتی که اینتا کدی برای شما نمایش داده نمی‌شود، می‌توانید اینتا کد مرتبط با نوع فعالیت شغلی خود را ثبت کنید).

جدول اینتا کد مالیاتی ۱۴۰۴

جدول اینتا کد مشاغل ۱۴۰۴، از جمله اطلاعاتی است که برای محاسبه اینتا کد مشاغل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع، جدول اینتا کد مشاغل برای محاسبه مالیات بر عملکرد مشاغل استفاده می‌شود. در جدول زیر اینتا کد برخی از اصناف آورده شده است:

مراحل مشاهده لیست اینتا کد مشاغل در سامانه سازمان امور مالیاتی به صورت زیر است:

۱. ابتدا وارد وب‌سایت tax.gov.ir شوید.

۲. در سایت، گزینه سایر خدمات مالیاتی را زده و سپس روی گزینه راهنمای اینتا کد کلیک کنید.

۳. در این قسمت، لیست اینتا کد مالیاتی مشاغل نمایش داده می‌شود. برای مشاهده ضرایب مالیاتی کسب‌وکارهای مختلف بر روی گزینه جزئیات کلیک کنید.

4. در این مرحله، شما می‌توانید با استفاده از ضرایب مرتبط با شغل خود، مالیات تقریبی کسب‌وکارتان را بدست بیاورید.

تفاوت کد آیسیک و اینتا کد

به بیان ساده، کد آیسیک نوع فعالیت کسب‌و‌کار شما را نشان می‌دهد؛ این در حالی است که اینتا کد مشخص کنندۀ نحوۀ ثبت و کنترل فعالیت‌های مالی شرکت در نظام مالیاتی کشور است. کد آیسیک و اینتا کد از سه جنبه با یکدیگر متفاوت هستند که در جدول زیر آورده شده است:

کد آیسیک در واقع یک طبقه‌بندی بین‌المللی برای فعالیت‌های اقتصادی به شمار می‌رود. در کشور ایران این کد برای طبقه‌بندی کلی فعالیت‌های اقتصادی بوده و آنها را در دسته‌های کلان مشخص می‌کنند. بنابراین، جزئیات فعالیت را نشان نمی‌دهد و گاهی مواقع فعالان اقتصادی و اداره امور مالیاتی را دچار ابهام می‌کند. به همین دلیل، اینتا کد برای فعالیت در کشور ایران معرفی شد. اینتا کد واضح‌تر و با جزئیات بیشتری فعالیت‌های اقتصادی را طبقه‌بندی می‌کند و صاحبان کسب‌وکار نیز موظف به انتخاب آن هستند.

اینتا کد بر ضریب مالیاتی اثر مستقیم می‌گذارد و باعث افزایش یا کاهش مالیات عملکرد می‌شود. به طور مثال، یک فعالیت اقتصادی با کد آیسیک ضریب 8%، مالیات بیشتری از اینتا کدی با ضریب 8% پرداخت می کند. بنابراین، اطلاع از تفاوت این کدها برای مدیریت هزینه‌های مالیاتی اهمیت ویژه‌ای دارد.

فرآیند دریافت و ثبت از دیگر تفاوت‌های این کدها به شمار می‌آید. زمانی که کسب‌وکار به صورت رسمی ثبت شود، کد آیسیک توسط مراجع ذی‌ربط تعیین می‌شود. این در حالی است که مشخص شدن اینتا کد توسط خود مودی در سامانه سازمان امور مالیاتی انجام می‌گیرد. اینتا کد قابلیت اصلاح و ویرایش دارد و همین موضوع باعث شده که پرونده‌های مالیاتی به صورت دقیق‌تر مدیریت شوند.

در اینجا لازم است به دو نکته مهم اشاره کنیم:

1. هنگام ثبت نام و تکمیل پرونده مالیاتی لازم است کد آیسیک و اینتاکد مالیاتی برای یک فعالیت مطابق با هم انتخاب شوند. مثلا اگر شخصی یک عمده فروشی قهوه دارد، هنگام انتخاب کد آیسیک اگر فعالیت عمده فروش قهوه را انتخاب می‌کند باید در نظر بگیرد که برای اینتاکد مالیاتی نیز باید همین فعالیت را انتخاب کند.
2. انتخاب کد آیسیک و اینتا کد، هر دو در پرونده مالیاتی شخص الزامی بوده و حتی در صورت عدم ثبت یکی از آن‌ها ثبت نام پرونده مالیاتی شخص ناقص می‌شود. در این صورت، شخص برای طی مراحل مالیاتی از جمله ارسال اظهارنامه عملکرد دچار مشکل می‌شود؛ چراکه سیستم تا زمان تکمیل ثبت نام اجازه ارسال اظهارنامه به صاحبان کسب‌وکار نخواهد داد.

جمع‌بندی

در این مقاله، اینتاکد مالیاتی را بررسی کردیم و به اهمیت آن برای مدیریت پرونده‌های مالی مشاغل مختلف پرداختیم. با استفاده از اینتاکد مالیاتی، مشاغل مختلف دسته‌بندی شده و میزان مالیات آنها به راحتی محاسبه می‌شود. چنانچه هنوز سوالی در مورد اینتا کد دارید، در قسمت نظرات بنویسید تا در اسرع وقت به آن پاسخ داده شود. 

سوالات متداول