قانون نقل و انتقال حق بیمه و بازنشستگی؛ نحوه انتقال + مدارک لازم

قانون نقل و انتقال حق‌‌ بیمه‌ یا بازنشستگی‌ موضوعی است که قصد داریم در این مقاله از محاسبان به آن بپردازیم. در آیین‌نامه اجرایی قانون سوابق بیمه، امکان انتقال سوابق بیمه از یک صندوق بیمه به صندوق‌های دیگر برای کارکنانی به‌وجود آمده است که به دلایل مختلف با کارفرمای خود قطع ارتباط کرده و به تبع آن عضویت حق‌ بیمه‌ و بازنشستگی محیط کار مربوطه را از دست داده‌اند. در ادامه نحوۀ ارائه درخواست انتقال بیمه و مراحل انجام آن را توضیح می‌دهیم.

قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی چیست؟

براساس مصوبه تصویب شده در دی ماه ۱۴۰۲، انتقال حق بیمه یا بازنشستگی بین صندوق‌های بازنشستگی مختلف و یا انتقال سوابق بیمه از صندوقی به صندوق‌های دیگر فراهم شده است که در این حالت سوابق بیمه فرد، تجمیع شده و به صندوق درخواستی انتقال می‌یابد. به طور کلی، به دو روش می‌توان نقل و انتقالات سوابق بیمه را انجام داد که عبارت هستند از:

1. نقل و انتقال سوابق بیمه به صندوق تامین اجتماعی

براساس قانون جدید تصویب شده، انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی افراد طبق آخرین نرخ سود اوراق مشارکت اعلام شده توسط بانک مرکزی محاسبه می‌شود. این روش باعث می‌شود که شخص متقاضی مابه‌التفاوت کمتری نسبت به گذشته برای انتقال سوابق بیمه بپردازد که پرداخت این مبلغ به صورت اقساط نیز فراهم شده است.

2. نقل و انتقال حق بیمه به سایر صندوق‌ها

اگر برای فردی صندوق بیمه تامین اجتماعی، صندوق مبدا تلقی شود، باید حق بیمه سال‌های قبل طبق نرخ سود اوراق مشارکت یک ساله محاسبه شده و با اصل حق بیمه به صندوق درخواستی متقاضی منتقل شود.

آیین نامه اجرایی قانون نقل و انتقال حق بیمه

آیین‌نامه اجرایی دارای چندین ماده و تبصره است که در ادامه به آنها می‌پردازیم:

ماده ۱: در این آیین‌­نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌­روند:

•  قانون: به معنای قانون انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی بین صندوق‌های بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمه‌ای است.
• وزارت: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
• بازماندگان فرد بیمه شده: افراد تبعی و تحت پوشش فرد بیمه شده که در صورت فوت وی طبق قوانین و مقررات، امکان استفاده از مستمری و یا سایر مزایای قانونی را دارند.
• حق بیمه: مبلغی که تحت عنوان حق بیمه و یا کسور بازنشستگی توسط فرد بیمه شده یا کارفرما بابت عضویت به صندوق بازنشستگی ذی‌ربط پرداخت شده است.
• مابه‌‌التفاوت: اختلاف بین مبلغ حق بیمه پرداختی و حق بیمه به‌روز رسانی شده‌ای است که پس از کسر، به صندوق مقصد انتقال می‌یابد.

ماده ۲: منظور از ارائه درخواست انتقال سابقه بیمه به صورت مكتوب، درخواست به صورت الكترونیكی و یا غیر‌الكترونیكی است كه در پنجره واحد یا صندوق بازنشستگی مقصد ثبت و یا ارسال شده باشد.

ماده ۳: در صورتی که بیمه شده واجد یکی از شرایط مقرر شده در بندهای زیر باشد، می‌تواند نسبت به انتقال سوابق بیمه‌ای خود با رعایت احكام قانون و آیین‌نامه، اقدام کند:

• بیمه‌شدگانی که به علت انتقال، استعفا، بازخرید خدمت، اخراج، انفصال دائم و یا تغییرات ساختاری ناشی از ادغام، انحلال و واگذاری‌ها، رابطه استخدامی آنان با کارفرما قطع شده است و به سبب آن عضویت صندوق بازنشستگی مربوطه را ندارند.
•  بیمه‌شدگانی که به علت تبدیل وضعیت استخدامی و یا سایر مقررات و ضوابط قانونی، صندوق بازنشستگی آنان تغییر کرده و عضو صندوق بازنشستگی جدید شده‌اند.

تبصره: منظور از تبدیل وضعیت استخدامی، تبدیل وضعیت استخدامی بیمه شده از حالت پیمانی، موقت، غیر‌دائم و… به وضعیت استخدام رسمی، رسمی-آزمایشی، ثابت، دائم و یا سایر عناوین مشابه و برعكس آن است.

ماده ۴: در مواردی که سوابق بیمه‌ متقاضی، در دو صندوق بازنشستگی با یکدیگر هم‌پوشانی داشته باشد، ملاک پذیرش سابقه مطابق درخواست متقاضی است.

ماده 5: سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی در حالات زیر قابل انتقال نیست:

• سوابق بیمه‌ای که حق بیمه دریافتی بابت آن طبق قوانین و مقررات مربوط به فرد بیمه شده برگردانده شده باشد.
• پس از برقرار شدن حقوق بازنشستگی، از کار افتادگی یا مستمری بازماندگان، انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی از صندوق پرداخت کننده مستمری به صندوقی دیگر امکان پذیر نیست.

ماده ۶: در صورت فوت فرد بیمه شده، بازماندگان واجد شرایط می‌توانند با رعایت آیین‌نامه و ضوابط مقرر، درخواست نقل و انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی از سایر صندوق‌های بازنشستگی را به صندوق بازنشستگی مقصد ارائه دهند.

تبصره: شرط اصلی برای درخواست نقل و انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی فرد فوت شده، توافق جمعی بازماندگان واجد شرایط است.

ماده ۷: چنانچه صندوق‌های بازنشستگی، مشترکان خود را در برابر موارد دیگری مانند بیماری، کمک هزینه ازدواج، غرامت نقص عضو، غرامت ایام بارداری و… بیمه کرده باشند، باید در زمان نقل و انتقال سوابق بیمه، سهم درمان + یک درصد برای این موارد از مبلغ قابل انتقال کسر شود.

ماده ۸: نقل و انتقال سوابق حق بیمه برای ایثارگران تابع قوانین و مقررات خاص آنها است.

ماده ۹: نقل و انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی از صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر به سایر سازمان‌ها و صندوق‌های بازنشستگی و برعکس، در چهار‌چوب قوانین صندوق مقصد امکان‌پذیر بوده و مابه‌‌التفاوت وجوه حق‌ بیمه یا کسور بازنشستگی این افراد مطابق ماده (۴) قانون، محاسبه و از متقاضی دریافت می‌شود.

نحوه محاسبه انتقال و تجمیع سوابق بیمه

طبق ماده ۸ آیین‌نامه، نحوۀ محاسبه انتقال سوابق بیمه به شرح زیر است:

اصل مبلغ حق بیمه ⤫ آخرین نرخ سود اوراق مشارکت یک ساله اعلامی از سوی بانک مرکزی ایران در تاریخ ثبت درخواست متقاضی

حاصل ⤫ تعداد سال‌های نگهداشت حق بیمه در صندوق مبدا + اصل حق بیمه قابل

مدارک لازم برای انتقال سوابق بیمه به تامین اجتماعی

برای ارائه درخواست انتقال سوابق بیمه، متقاضی موظف است مدارک زیر را ارائه کند:

• اولین سند استخدامی که نشان دهنده عضویت فرد در صندوق‌های بیمه یا بازنشستگی باشد
• حکم قطع رابطه استخدامی با کارفرما یا ارائه اسناد مربوط به استعفا، اخراج، انتقال، بازخرید خدمت، انفصال دائم و…
• مدت زمان و میزان پرداخت کسور بازنشستگی با درج توضیحات (غیبت، ایام مرخصی بدون حقوق، ایام انفصال موقت)
• اصل مبلغ حق بیمه و مبلغ به‌روز رسانی شده مورد انتقال

مراحل نقل و انتقال سوابق بیمه‌ای

بر اساس ماده ۱۰ آیین‌نامه، مراحل نقل و انتقال حق بیمه به شرح زیر است:

1. بسته به این که فرد بیمه شده در قید حیات بوده و یا فوت شده باشد، فرد بیمه شده یا بازماندگان واجد شرایط او باید تقاضای انتقال سوابق بیمه را به صندوق بازنشستگی مقصد ارائه کنند.
2. صندوق بازنشستگی مقصد موظف است مدارک و درخواست انتقال سوابق را بررسی کرده و در صورت مطابقت با ضوابط و مقررات ذی‌ربط، در ۱۰ روز کاری تقاضای شخص را به صندوق بازنشستگی مبدا ارائه دهد.
3. صندوق بازنشستگی مبدا باید در ۳۰ روز کاری سوابق بیمه‌ای قابل انتقال را مشخص کند و پس از محاسبه و به‌روز رسانی آن، مراتب را به صندوق بازنشستگی مقصد اعلام کند.
4. طبق ماده ۴ قانون نقل و انتقال سوابق بیمه، صندوق بازنشستگی مقصد باید مابه‌التفاوت را محاسبه کرده و مراتب امر را در ۱۰ روز کاری به متقاضی اعلام کند.
5. در این مرحله، متقاضی باید در مهلت ۱۰ روز کاری نسبت به تایید یا انصراف از درخواست نقل و انتقال سوابق بیمه اقدام کند. این کار باید بر اساس مفاد آیین‌نامه اجرایی قانون تجمیع سوابق بیمه انجام شود.
6. عدم اعلام تایید یا انصراف متقاضی در مهلت مقرر شده به منزله انصراف محسوب می‌شود و ثبت مجدد تقاضا مشروط به طی مجدد مراحل مذکور است.

سوابق بیمه عدم مشمول قانون نقل و انتقال

براساس ماده ۲۱ و ۲۲ آیین‌نامه، سوابق بیمه‌ای زیر شامل قانون نقل و انتقال نمی‌شود:

1. سوابق بیمه‌ای افرادی که قبل از لازم‌الاجرا شدن قانون از یک صندوق بازنشستگی به صندوق بازنشستگی دیگری منتقل شده است.
2.  افرادی که در گذشته به دلیل استعفا، اخراج، ترک خدمت، محرومیت دائم از خدمات دولتی و عمومی، بازخرید خدمت و یا سایر موارد از خدمت خارج شده و کسورات بیمه‌ای متعلقه را از صندوق بازنشستگی ذی‌ربط دریافت کرده و تسویه کامل انجام داده‌اند.
3. سوابق بیمه‌ای اشخاصی که مستمری آنها به صورت تجمیعی محاسبه می‌شود، تا زمانی که شرایط دریافت مستمری در صندوق بازنشستگی مقصد فراهم شود، در صندوق مبدا باقی می‌ماند. چنانچه مستمری تجمیعی برقرار شود، امکان انتقال آن دیگر وجود ندارد.

نحوه محاسبه مستمری قابل پرداخت حق بیمه

میزان مستمری قابل پرداخت به نسبت سنوات پرداخت حق‌ بیمه به روش زیر محاسبه می‌شود:

در اینجا منظور از میانگین حقوق، ۲۴ ماه آخر قبل از بازنشستگی است. لازم به ذکر است برای محاسبه میانگین حقوق، مواردی مانند اضافه‌کاری، پاداش و مزایای دیگر لحاظ نمی‌شوند.

اگر فردی ۳۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، مستمری کامل را دریافت می‌کند. اگر پرداخت حق بیمه کمتر از ۳۰ سال باشد به نسبت همان مقدار مستمری کاهش می‌یابد و اگر بیشتر از ۳۰ سال باشد، مستمری با توجه به قوانین جدید تصویب شده محاسبه می‌شود. (سقف محاسبه مستمری بین ۳۰ تا ۳۵ سال است.)

مراحل ارائه درخواست مستمری

بر اساس ماده ۲۵، مراحل ارائه درخواست برقراری مستمری جمع به شرح زیر است:

۱. بیمه شده یا بازماندگان واجد شرایط می‌توانند درخواست برقراری مستمری جمع را به صندوق بازنشستگی مقصد ارائه کنند. این درخواست مشروط بر این است که مستندات سوابق فرد بیمه شده را در سایر صندوق‌های بازنشستگی نیز ضمیمه درخواست خود کنند، به استثنای مواردی که سوابق بیمه‌پردازی آنان در دسترس باشد.

۲. صندوق بازنشستگی مقصد موظف است با توجه به مجموع سوابق بیمه‌ای موجود و استعلام سوابق از سایر صندوق‌های بازنشستگی، در ۱۰ روز کاری از تاریخ تکمیل پرونده و وجود شرایط برقراری مستمری بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت، براساس قوانین و مقررات، مستمری بیمه شده یا بازماندگان را متناسب با سنوات بیمه‌پردازی تعیین کرده و مراتب را به بیمه شده و صندوق‌های بازنشستگی ذی‌ربط اعلام کند.

۳. صندوق‌های بازنشستگی مبدأ باید در مدت ۱۰ روز کاری از اعلام صندوق بازنشستگی مقصد، نسبت به محاسبه و واریز مستمری مربوطه اطمینان حاصل کنند.

جمع‌بندی

بیمه‌شدگانی که به دلایل مختلف عضویت حق بیمه و بازنشستگی محیط کار خود را ندارند، می‌توانند با توجه به قانون نقل و انتقال حق بیمه و بازنشستگی و مواردی که در آیین‌نامه آمده است، نسبت به انتقال سوابق بیمه‌ای خود به صندوق‌های دیگر اقدام کنند. در این مقاله به طور کامل به بررسی شرایط، ماده‌ها و تبصره‌های این قانون پرداختیم. سوالات، پیشنهادات و دیدگاه خود را در قسمت نظرات با تیم محاسبان به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول