ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم؛ معافیت مالیات حقوق

آیا می‌دانید که بخش قابل‌ توجهی از حقوق شما با استفاده از قوانین موجود، از پرداخت مالیات معاف است؟ ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم، یکی از کلیدی‌ترین قوانینی است که مستقیماً بر حقوق کارگران تاثیر می‌گذارد. این ماده نه تنها سقف معافیت مالیاتی حقوق را تعیین می‌کند، بلکه راهی برای حمایت از خانواده‌ها و کاهش بار مالی بر دوش کارگران و کارمندان فراهم می‌آورد. در این مقاله از محاسبان، به تفسیر ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم و معافیت‌های آن می‌پردازیم.

متن ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم

ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم را  به زبان ساده می‌توان این‌طور تعریف کرد:

قانون‌گذار هر سال در قانون بودجه مشخص می‌کند چه مقدار از حقوق کارگران، از پرداخت مالیات معاف است. اگر فردی از یک یا چند محل حقوق دریافت کند، مجموع درآمد او در نظر گرفته می‌شود و تنها به بخشی که از سقف معافیت تعیین‌شده بیشتر باشد، مالیات تعلق می‌گیرد. بر اساس آخرین اصلاحات، متن این ماده از قانون مالیاتهای مستقیم به‌شرح زیر است:

“میزان معافیت مالیات بر در‌آمد سالانه مشمول مالیات حقوق از یک یا چند منبع، هرساله در قانون بودجه سنواتی مشخص می‌شود.”

این ماده دو پی‌نوشت مهم دارد که به آن ضمیمه شده است:

پی‌نوشت ۱– به موجب مفاد ماده ۱۸ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰/۰۷/۲۴؛ میزان معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ به ازای فرزند سوم و بیشتر، که بعد از تصویب این قانون متولد شود به ازای هر فرزند مشمول پانزده درصد (۱۵%) تخفیف مشروط به تصویب آن در بودجه سنواتی می‌گردد. این تخفیف حداکثر سه‌بار قابل استفاده است.

تبصره – تخفیف مندرج در این ماده علاوه بر معافیت‌های مندرج در ماده (۸۴) قانون مذکور می‌باشد.

(قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به مدت هفت سال به صورت آزمایشی قابل اجرا است.)

پی‌نوشت ۲– به موجب بند ۱۶ ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم، مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱، متن زیر جایگزین متن قبلی ماده (۸۴) شد.

“ماده ۸۴ – تا میزان یکصد و پنجاه برابر حداقل حقوق مبنای جدول حقوق موضوع ماده (۱) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت – مصوب ۱۳۷۰- درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق کلیه حقوق بگیران از جمله کارگران مشمول قانون کار، از یک یا چند منبع، از پرداخت مالیات معاف می‌شود.”

تفسیر ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم

ماده ۸۴ دارای چهار بخش کلیدی است که هر کدام نقش مهمی در تعیین معافیت مالیاتی دارند. در ادامه، جزء به‌ جزء ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم را بررسی کنیم.

1. میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه:
   این بخش به سقف درآمدی اشاره دارد که از مالیات حقوق معاف است و تأکید می‌کند که مبنای محاسبه بر اساس درآمد کل سال است.
2. مشمول مالیات حقوق:
   حقوق شامل حقوق پایه، مزایای به تبع شغل و شاغل و سایر پرداخت‌های مرتبط با اشتغال است؛ اما مواردی مانند حق ماموریت، معاف از پرداخت مالیات حقوق هستند.
3. از یک یا چند منبع:
   این عبارت، درآمدهای ترکیبی را پوشش می‌دهد. برای مثال، در صورتی‌که یک شخص از دو یا چند منبع مختلف حقوق دریافت کند، مجموع تمامی آن‌ها به صورت سالانه ارزیابی می‌شود.
4. هر ساله در قانون بودجه سنواتی مشخص می‌شود:
   این بخش کلیدی برخلاف گذشته، معافیت ثابت نیست و مجلس هر سال در قانون بودجه، سقف معافیت ماده 84 را تعیین می‌کند. در سال 1405 سقف ماده 84، سالانه معادل ۴,۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شد. این تغییر نسبت به سال 1404 دو برابر شده و نشان‌ دهندهٔ تلاش قانون‌گذار برای کاهش فشار بر حقوق‌بگیران است.

معافیت ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم

معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم سال 1405 مطابق قانون بودجه، سالانه مبلغ ۴٬۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و ماهانه مبلغ ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تعیین شد. این معافیت شامل تمامی پرداخت‌های مرتبط با اشتغال اعم از حقوق، مزایا، اضافه‌کاری، پاداش، کارانه و سایر موارد مشابه (اعم از نقدی یا غیرنقدی) می‌شود.

با این حال، برخی دریافتی‌ها مانند حق تدریس، حق مشاوره و حق تحقیق که از سوی کارفرمای غیر اصلی پرداخت می‌شود، مشمول معافیت ماده ۸۴ نیستند و مطابق تبصره ۱ ماده ۸۶، مالیات آن‌ها به‌صورت مقطوع و با نرخ ۱۰ درصد محاسبه و قابل کسر است.

جدول معافیت ماده ۸۴ سال 1405

ماده‌های قانونی مرتبط با جدول ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:

تفاوت ماده 84 و 85 قانون مالیات های مستقیم

تفاوت ماده ۸۴ و ۸۵ قانون مالیات مستقیم عبارت است از:

• ماده‌ ۸۴: سقف معافیت از مالیات را تعیین می‌کند؛ یعنی مشخص می‌کند چه مقدار از درآمد سالانه، اصلاً مالیاتی ندارد.
• ماده‌ ۸۵: نرخ‌ها و شیوۀ محاسبه‌ مالیات برای مبلغی که فراتر از سقف معافیت ماده‌ ۸۴ است را مشخص می‌کند. این نرخ‌ها به‌صورت پلکانی (از ۱۰% تا ۳۵% برای سال ۱۴۰۵) اعمال می‌شوند.

به بیان ساده‌تر، ابتدا با استفاده از ماده‌ ۸۴ مشخص می‌کنیم حقوق چه مقدار معاف است. سپس مبلغ باقی‌مانده را با نرخ‌های ماده‌ی ۸۵ محاسبه می‌کنیم تا مالیات قابل پرداخت به‌دست آید.

جمع‌بندی

ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم، تعیین کنندهٔ سقف معافیت مالیاتی حقوق و مزایا برای حقوق‌بگیران است. برای سال ۱۴۰۵، سقف معافیت سالانه حقوق ۴٬۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال مشخص شده است و درآمدهای بالاتر از این سقف، مشمول مالیات با نرخ پلکانی ۱۰ تا ۳۰ درصد خواهند بود. به نظر شما، آیا افزایش سقف معافیت ماده ۸۴ در سال ۱۴۰۵ توانسته همگام با نرخ تورم، از فشار مالیاتی بر حقوق‌بگیران بکاهد؟ تجربیات خود را در کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول