هزینه های قابل قبول مالیاتی؛ ماده 147 و 148 قانون مالیات‌های مستقیم

تصور کنید در رسیدگی مالیاتی، بخشی از هزینه‌های عملیاتی کسب‌وکارتان توسط ممیز رد شود؛ این موضوع سود و زیان شما را تغییر می‌دهد و حتی منجر به اختلافات سازمان مالیاتی می‌شود. دلیل اصلی این امر، عدم آگاهی از تعریف دقیق هزینه‌‌های قابل قبول مالیاتی است. در تشخیص درآمد مشمول مالیات، هزینه‌های مرتبط با فعالیت مودی بررسی می‌شوند. اگر این هزینه‌ها شرایط ماده ۱۴۷ و ماده تکمیلی ۱۴۸ قانون مالیات‌های مستقیم را رعایت نکنند، در دفاتر رد شده و مالیات بیشتری برای کسب‌وکار تعیین می‌شود. در این مقاله، تمام آنچه باید دربارهٔ هزینه های قابل قبول مالیاتی بدانید را شرح می‌دهیم.

هزینه های قابل قبول مالیاتی چیست؟

هزینه‌ های قابل قبول مالیاتی، هزینه‌هایی هستند که در طول سال مالیاتی، برای تحصیل درآمد پرداخت شده‌اند و می‌توان آن‌ها را از درآمد سالانه کسر کرد. برای این‌که یک هزینه «قابل قبول مالیاتی» محسوب شود، باید دو شرط اصلی داشته باشد:

1. صراحت قانونی: در قانون مالیات‌های مستقیم به‌عنوان هزینه قابل‌قبول شناخته شده باشد.
2. ارتباط مستقیم: به فعالیت‌ها و درآمد کسب‌شده مربوط باشد و واقعاً برای تحصیل همان درآمد پرداخت شده باشد.

نکته: هزینه‌ های قابل‌ قبول مالیاتی فقط در محاسبه مالیات بر درآمد عملکرد (مالیات مشاغل و اشخاص حقوقی) کسر می‌شوند و در سایر منابع درآمدی یا سایر مالیات‌ها مانند مالیات بر درآمد حقوق، اجاره، نقل و انتقال یا درآمد اتفاقی، قابل  اعمال نیستند.

ماده ۱۴۷ قانون مالیات‌های مستقیم

طبق ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم، هزینه‌های قابل قبول مالیاتی برای  تشخيص درآمد مشمول ‌ماليات به شرحی که ضمن مقررات اين قانون مقرر می‌شود، عبارت ‌است از:

هزينه‌هايی که در حدود متعارف متكی به مدارک بوده و منحصراً مربوط به تحصيل درآمد مؤسسه در دوره مالی مربوط با رعايت حدنصاب‌های مقرر باشد. در مواردی که هزينه‌ای در اين ‌قانون پيش‌بينی نشده يا بيش از نصاب‌های مقرر در اين قانون بوده ‌ولی پرداخت آن به موجب قانون و يا مصوبه هيئت وزيران صورت‌گرفته باشند، قابل قبول خواهند بود.

تبصره 1 ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم: از لحاظ مقررات این فصل، کلیه اشخاص حقوقی و همچنین صاحبان مشاغل موضوع ماده (۹۵) این قانون که مکلف به نگهداری دفاتر می‌باشند، در حکم موسسه محسوب می‎شوند. همچنین هزینه‌های قابل قبول مالیاتی در مورد سایر صاحبان مشاغل نیز قابل پذیرش است.

تبصره 2 ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم: هزینه‌های مربوط به درآمدهایی که به موجب این قانون از پرداخت مالیات معاف یا مشمول مالیات با نرخ صفر بوده یا با نرخ مقطوع محاسبه می‌شود؛ به عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی شناخته نمی‌شوند.

تبصره 3 ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم: پذیرش هزینه‌های پرداختی قابل قبول مالیاتی موضوع این قانون که به شیوه تهاتری انجام نشود، از مبلغ دویست میلیون ریال به بالا منوط به پرداخت یا تسویه وجه آن از طریق سامانه (سیستم بانکی) خواهد بود.

شرایط پذیرش هزینه‌های قابل قبول مالیاتی

بر‌اساس ماده ۱۴۷ قانون مالیات‏های مستقیم هزینه های قابل قبول مالیاتی باید شرایط زیر را داشته باشند:

۱. در حدود متعارف متکی به مدارک باشند

برای اینکه یک هزینه از نظر سازمان امور مالیاتی قابل‌قبول باشد، باید مدارک کافی و معتبری برای آن ارائه شود. با بررسی قوانین، آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مرتبط، می‌توانیم درک کنیم که سازمان چه انتظاراتی از مودیان دارد. مهم‌ترین موارد به شرح زیر است:

• صورتحساب معتبر باشد

صورتحساب باید معتبر و متناسب با عرف جامعه باشد. برای مثال، در مورد هزینهٔ تاکسی، ارائه یک رسید ساده کافی است و نیازی به صورتحساب رسمی نیست. اما برای خریدهای مهم و با مبالغ بالا مانند خرید مواد اولیه، انتظار می‌رود صورتحساب رسمی و استاندارد ارائه شود.

• فروشنده معتبر باشد 

سازمان امور مالیاتی در سال‌های اخیر بسیاری از افراد صادرکننده صورتحساب‌های صوری را شناسایی کرده است. برای اطمینان از معتبر بودن فروشنده می‌توان از طریق سایت‌های evat.ir و ilenc.ssaa.ir وضعیت او را بررسی کرد.

البته معتبر بودن فروشنده در این سایت‌ها به‌تنهایی کافی نیست؛ زیرا ممکن است فروشنده در زمان معامله معتبر باشد، اما در زمان رسیدگی مالیاتی نامعتبر شناخته شود.

بنابراین برای جلوگیری از رد شدن هزینه، باید اسناد مثبته کافی مانند مدرک پرداخت معتبر داشته باشید. اگر این مدارک را داشته باشید، حتی در صورت صوری بودن فروشنده، هزینه با رعایت سایر شرایط قابل‌قبول خواهد بود.

•  اعتبار گواهی ارزش افزوده

در صورتی که معامله مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد، فروشنده باید گواهی معتبر ثبت‌نام در ارزش افزوده داشته باشد. این گواهی از طریق سایت evat.ir قابل مشاهده است.

• دارای مدرک پرداخت معتبر باشد

بهترین مدرک پرداخت، واریز مستقیم وجه از حساب شخص خریدار به حساب شخص فروشنده است که مشخصات هر دو در صورتحساب رسمی ذکر شده باشد.

• ثبت معامله در صورت معاملات فصلی

طرفین معامله باید معاملات خود را در لیست معاملات فصلی ثبت کنند. با این کار، خریدار و فروشنده می‌توانند مطمئن شوند که اطلاعات معامله توسط هر دو طرف تأیید شده و پنهان نشده است.

• دارای مدارک حمل معتبر باشد

در صورتی‌ که کالای خریداری شده در حجم یا وزن مشخصی باشد که نیاز به دریافت وسیله نقلیه‌ای مانند کامیون، کشتی، قطار یا هواپیما باشد، قاعدتاً ممیز مالیاتی می‌تواند از شخص خریدار درخواست بارنامه معتبر کند.

۲. منحصراً مربوط به تحصیل درآمد مؤسسه

بین هزینه‌های انجام شده و درآمد موسسه، باید یک ارتباط منطقی و عرفی وجود داشته باشد و اگر هزینه انجام شده، هرچند که دارای مستندات کافی باشد، اما بین آن هزینه و کسب درآمد هیچ رابطه وجود نداشته باشد، مردود یا غیرقابل قبول است. 

به طور مثال، اگر یک کارگاه تولید محصولات مسی، اقدام به خرید طلا کند و مدعی باشد که طلا را در تولیدات خود به کار برده است و برای خرید طلا همهٔ مستندات لازم مانند صورتحساب معتبر، فروشنده معتبر و مدرک پرداخت وجه را هم ارائه کند، این هزینه نمی‌تواند قابل قبول باشد، زیرا خرید طلا هیچ تناسب و ارتباطی با فعالیت اصلی آن کارگاه ندارد.

۳. در دورهٔ مالی مربوط

یکی از شرایط اصلی پذیرش هزینه‌ها توسط سازمان امور مالیاتی این است که هزینه باید در همان دوره‌ای ثبت شود که به آن تعلق دارد، حتی اگر پرداخت آن در دوره دیگری انجام شده باشد. به زبان ساده، تاریخ وقوع هزینه اهمیت دارد، نه صرفاً تاریخ پرداخت آن.

۴. رعایت حد نصاب های مقرر

شرط پذیرش برخی از هزینه‌ها توسط سازمان امور مالیاتی رعایت سقف تعیین شده برای آن است. برای مثال، هزینهٔ ماموریت خارجی دارای حد نصاب مشخصی است و حتی در صورتی‌ که شرکت مستندات کافی هم برای هزینه ارائه کند، هزینهٔ مازاد بر سقف تعیین شده مورد قبول واقع نمی‌‏شود.

۵. مطابق قانون یا تصویب هیات وزیران

برخی هزینه‌ها ممکن است شرایط معمول برای پذیرش مالیاتی را نداشته باشند، اما چون پرداخت آن‌ها بر‌اساس قانون یا مصوبه هیات وزیران  ضروری است، مورد قبول سازمان امور مالیاتی قرار می‌گیرند.
حتی اگر این هزینه‌ها ارتباط مستقیم با کسب درآمد مؤسسه نداشته باشند، باز هم به دلیل ضرورت قانونی قابل‌قبول محسوب می‌شوند.

۶. هزینه‌ مربوط به درآمدهای معاف یا درآمد با نرخ صفر

هزینه‌هایی که برای کسب درآمدهای معاف از مالیات یا درآمدهایی که مشمول نرخ صفر یا مالیات مقطوع هستند انجام می‌شوند، در رسیدگی مالیاتی قابل قبول نیستند. 

به زبان ساده اگر هزینه‌ای صرف کسب درآمدی شود که دولت برای آن مالیات دریافت نمی‌کند، این هزینه قابل کسر از درآمد مشمول مالیات نخواهد بود. 

۷. پرداخت بیشتر از ۲۰۰ میلیون ریال از طریق سیستم بانکی

طبق اصلاحیه جدید قانون مالیات‌ها، هر معامله‌ای که مبلغ آن بیش از ۲۰۰ میلیون ریال باشد، باید حتماً از طریق سیستم بانکی پرداخت شود. این موضوع اهمیت پرداخت بانکی را نشان می‌دهد، چون می‌تواند به عنوان مدرک مهمی برای تأیید هزینه‌ها در مالیات محسوب شود.

هزینه‌های قابل قبول مالیاتی ماده ۱۴۸ 

در ماده ۱۴۷ اصول کلی پذیرش هزینه‌های مالیاتی بیان شد و در ماده ۱۴۸ مصادیق هزینه‌های معمول در شرکت‌ها به صورت فهرست‌وار ذکر شده است. این ماده‌های قانونی، چارچوب هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و نحوهٔ حسابرسی آن توسط سازمان امور مالیاتی را مشخص می‌کنند. اما در مورد نحوهٔ ثبت این هزینه‌ها و نمایش آن‌ها در اظهارنامه و صورت‌های مالی صحبتی نشده است.

بند ۱ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم

قیمت خرید کالای فروخته شده و با قیمت خرید مواد مصرفی در کالا و خدمات فروخته شده.

نکات بند ۱ ماده ۱۴۸: بهای تمام شده کالای فروش رفته

مهم‌ترین هزینه در بنگاه‌های اقتصادی با موضوع فعالیت بازرگانی، تولید و پیمانکاری بهای تمام شده کالای فروش رفته (یا پروژه ساخته شده) است که باید این بهای تمام شده به صورت منطقی و مطابق با استانداردهای حسابداری محاسبه شده باشد.

بند ۲ ماده ۱۴۸: حقوق و مزایای پرداختی به کارکنان

هزینه‌های استخدامی متناسب با خدمت کارکنان براساس مقررات استخدامی مؤسسه به شرح زیر است:

الف: حقوق کارگران ۱۴۰۴ یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیرنقدی. (مزایای غیرنقدی به قیمت تمام شده برای کارفرما)

ب: مزایای غیرمستمر اعم از نقدی و غیرنقدی از قبیل خواروبار، بهره وری، پاداش، عیدی سال ۱۴۰۴، اضافه‌کار، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت. نصاب هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران به منظور رفع حوائج موسسه ذیربط طبق آیین‌نامه‌هایی خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد تعیین خواهد شد.

نکته: مطابق بخشنامه ۲۸۳۴۵ مورخ ۱۸/۷/۱۳۸۵، صرفا وجوه پرداختی بابت بازخرید مرخصی کارکنان وفق مقررات موضوعه به استناد بند(۲) ماده ۱۴۸ ق.م.م به عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی تلقی می‌شود.

ج: هزینه‌های بهداشتی و درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمه‌های بهداشتی و عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان.

د: حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی مؤسسه و خسارت اخراج و بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب ذخیره مربوط.

ه: وجوه‌پرداختی به سازمان تامین‌اجتماعی طبق مقررات مربوط و همچنین تا میزان سه درصد (۳%) حقوق پرداختی سالانه بابت پس‌انداز کارکنان بر‌اساس آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

و: معادل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و همچنین مابه‌التفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به منظور تأمین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان موسسه ذخیره می‌شود. این حکم نسبت به ذخایری که تاکنون در حساب بانک‌ها نگهداری شده است نیز جاری خواهد بود.

ز: پرداختی به بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم.

نکات بند ۲ ماده 148 قانون مالیاتهای مستقیم 

۱. در این بند قانون مالیاتهای هزینه، حقوق را تا میزانی که قانون کار مشخص نموده است، مورد قبول می‌داند و در مورد شرکت‌هایی که اقدام به تهیه دستورالعمل نموده‌اند مشروط بر اینکه دستورالعمل به تأیید اداره کار رسیده باشد، تا میزان مندرج در دستورالعمل را مورد قبول می‌داند. اما برای برخی از هزینه‌ها اقدام به تعیین حد نصاب نموده است.

۲. اگر شخصی در استخدام موسسه نباشد، هزینه‌ای که تحت سرفصل حقوق ثبت گردیده است مورد قبول واقع نمی‌شود؛ لذا برای اثبات چنین هزینه‌ای باید از شخص طرف مقابل، صورتحساب معتبر دریافت کنیم و در سرفصلی غیر از حقوق ثبت کنیم.

۳. مدیران اشخاص حقوقی که دارای شغل موظف باشند به استناد تبصره ۲ ماده ۱۴۸ جزء کارکنان موسسه محسوب می‌شود و هزینه حقوق آن‌ها مورد قبول است. اما در مورد بنگاه‌های حقیقی (مشاغل)، هزینه حقوق مدیران، شرکا، همسر و فرزندان تحت تکفل آن‌ها به عنوان هزینه حقوق قابل قبول نخواهد بود؛ اما هزینهٔ سفر و فوق‌العاده مربوط به شغل، مورد قبول است.

۴. پاداش هیئت مدیره مصوب مجمع عمومی، نمی‌تواند به عنوان هزینه قابل قبول تلقی شود (بخشنامه ۲۳۲/۲۴۰۱/۲۸۳۴۵ مورخ ۱۳۸۵/۰۷/۱۸)

حد نصاب: قانون برای برخی از هزینه‌هایی که احتمال می‌دهد، اگر برای آن‌ها سقف مشخصی را تعیین نکند، امکان سوء استفاده از آن برای کاهش مالیات وجود دارد، اقدام به تعیین حد نصاب می‌نماید.

بند ۳ ماده ۱۴۸: اجاره بهاء محل کسب و کار

کرایه محل مؤسسه در صورتی‌که اجاری باشد، مال‌الاجاره پرداختی طبق سند رسمی و در غیر اینصورت در حدود متعارف.

بند ۴ ماده ۱۴۸: اجاره بهاء محل کسب و کار 

اجاره بهای ماشین آلات و ادوات مربوط به موسسه در صورتی‌که اجاری باشد.

بند ۵  ماده ۱۴۸: مخارج سوخت، برق، روشنایی، آب، مخابرات و ارتباطات.

بند ۶ ماده ۱۴۸: وجوه پرداختی بابت انواع بیمه مربوط به عملیات و دارایی موسسه.

بند ۷ ماده ۱۴۸: حق‌الامتیاز پرداختی و همچنین حقوق و عوارض و مالیات‌هایی که به سبب فعالیت موسسه به شهرداری‌ها و وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به آن‌ها پرداخت می‌شود. (به استثنای مالیات بر درآمد و ملحقات آن و سایر مالیات‌هایی که موسسه به موجب مقررات این قانون ملزم به کسر از دیگران و پرداخت آن می‌باشد و همچنین جرایمی که به دولت و شهرداری‌ها پرداخت می‌گردد.

نکات بند ۷ ماده ۱۴۸

۱. هزینه مالیات بر درآمد مطابق استانداردهای حسابداری به عنوان هزینه شناخته می‌شود، اما از جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی نیست.

۲. مالیات‌های تکلیفی اگر به درستی کسر و پرداخت شده باشد اصلا هزینه محسوب نمی‌شوند. اما اگر دریافت کننده وجه قبول نکند که مالیات از او کسر شود، آن را به عنوان هزینه در دفاتر ثبت می‌کنیم. اما جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی نیست.

۳. جرائم پرداختی به دولت و شهرداری‌ها جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی نیست، اما جریمه پرداخت شده به بانک‌ها به استناد رای ۱۲۳۵۶/۴/۳۰ مورخ ۲۹/۱۰/۱۳۷۱ مورد قبول است.

مطابق بخشنامه شماره ۲۰۰۶۴/۲۰۰ مورخ ۱۱/۱۰/۱۳۹۱، در صورتی که طبق قوانین و مقررات مربوط عدم انجام تکلیف به تبعیت از سوی اشخاص مشمول جریمه‌ای شناخته شود، این جرایم با توجه به عدم پیش بینی آن در قانون مالیات‌های مستقیم و مقررات ذی‌ربط به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در تشخیص درآمد مشمول مالیات قابل پذیرش نخواهد بود.

با توجه به بند (۱۸) ماده ۱۴۸، جریمه‌هایی که برای انجام عملیات موسسه به بانک‌ها، صندوق تعاون، صندوق‌های حمایت از توسعه بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیر بانکی مجاز و شرکت‌های واسپاری (لیزینگ) دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد، جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی است.

بند ۸  ماده ۱۴۸: هزینه‌هایتحقیقاتی، آزمایشی و آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوح‌های فشرده، هزینه‌های بازاریابی تبلیغات و نمایشگاهی مربوط به فعالیت موسسه، بر‌اساس آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

نکات بند ۸ ماده ۱۴۸ 

۱. این بند دارای آیین‌نامه‌ای به شرح زیر است:

به موجب دادنامه شماره ۴۱ مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری قسمت اخیر بند ۳ جزء ابطال گردید.

۲. هزینه بازاریاب‎‌های تحت استخدام موسسه که در لیست بیمه حضور دارند جز سرفصل حقوق تلقی می‌شود و راه اثبات این هزینه کنترل لیست‌های حقوق است، اما در رابطه با سایر بازاریاب‌ها باید صورتحساب معتبر وجود داشته باشد.

۳. مخارج تبلیغات قبل از بهره برداری باید تحت سرفصل دارایی ثبت گردد و طی ۱۰ سال مستهلک شود.

۴. هزینه‌های آموزش پرسنل در صورتی که مرتبط با فعالیت موسسه باشد و در قالب‌های مختلف مانند همایش، ضمن خدمت و یا دوره‌های کوتاه مدت انجام می‌شود مورد قبول است. اما هزینهٔ ادامه تحصیل دانشگاهی جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی تلقی نمی‌شود.

بند ۹ ماده ۱۴۸: هزینه‌های مربوط به جبران خسارت وارده مربوط به فعالیت و دارایی مؤسسه مشروط بر اینکه:

۱. وجود خسارت محقق باشد.
۲.  موضوع و میزان آن مشخص باشد.
۳. طبق مقررات قانون یا قراردادهای موجود، جبران آن به عهده دیگری نبوده یا در هرصورت از طریق دیگران جبران نشده باشد.

نکات بند ۹ ماده ۱۴۸

۱. این بند دارای آیین‌نامه‌ای به شرح زیر است:

۲. احراز خسارت وارده از سوی اداره امور مالياتی ذی‌ربط پس از بررسی اسناد و مدارک ارائه شده توسط مودی و اطلاعات مکتسبه با توجه به مستندات زير است:
گواهی يا تائيديه خسارت وارده از سوی مراجع ذی‌صلاح که متولی تشخيص خسارت می‌باشند. ياهرگونه سند معتبر دیگری که خسارت وارده را تأیيد کند.
صورتجلسه يا صورتجلساتی که در خصوص ايجاد خسارت توسط مودی يا ساير مراجع ذی‌ربط در اين زمينه تنظيم شده است. قراردادهای بيمه مربوط.
۳. خسارت وارده طبق قانون و مقررات يا قراردادهای موجود جبران آن به عهدهٔ دیگری نبوده و يا درهرصورت از طريق ديگر جبران نشده باشد.
۴. ارائه تعهد کتبی مودی مبنی بر اينكه اين خسارت از طرف هیچ مرجعی جبران نشده است.

بند ۱۰ ماده ۱۴۸: هزینه‌های فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارگران پرداختی به وزارت کار و امور اجتماعی حداکثر معادل ده هزار( ۱۰۰۰۰) ریال به ازای هر کارگر است.

بند ۱۱ ماده ۱۴۸: ذخیره مطالباتی که وصول آن مشکوک باشد مشروط بر این‌که:

۱. مربوط به فعالیت موسسه باشد.
۲. احتمال غالب برای لاوصول ماندن آن موجود باشد.
۳. در دفاتر موسسه به حساب مخصوص منظور شده باشد تا زمانی که طلب وصول شود یا لاوصول بودن آن محقق شود. آیین‌نامه مربوط به این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصاد و دارایی می‌رسد. در ادامه این آیین‌نامه را مطالعه می‌کنیم.

نکات بند ۱۱ ماده ۱۴۸

۱. این بند دارای آیین‌نامه است:

همچنین نکته مهم دیگری در رابطه با بند ۱۱ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم وجود دارد این است که هیچ‌یک از روش‌های ذخیره‌گیری مطالبات از قبیل درصدی از فروش یا درصدی از مانده حسابهای دریافتنی و همچنین روش تجزیه و تحلیل سنی، مورد قبول قانون برای محاسبه هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول نیست و صرفاً باید به میزان طلب مشخصی که دارای شرایط مذکور در ماده و آیین‌نامه مربوطه است هزینه آن را ثبت کرد.

بند ۱۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی به دفاتر آن‌ها و با توجه به مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سال‌های بعد استهلاک‌پذیر است.

نکته‌ای که در خصوص بند ۱۲ از ماده ۱۴۸ باید در نظر داشته باشید این است که: شاید بین زیان ابرازی مؤسسه و زیان مورد تأیید اداره امور مالیاتی تفاوت وجود داشته باشد؛ لذا برای این تفاوت نیاز به هیچ‌گونه ثبت حسابداری نیست.

بند ۱۳ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های جزئی مربوط به محل موسسه که عرفا به عهده مستأجر است در صورتی که اجاری باشد.

بند ۱۴ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های مربوط به حفظ و نگهداری محل موسسه در صورتی که ملکی باشد.

بند ۱۵ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: مخارج حمل و نقل

بند ۱۶ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های ایاب و ذهاب، پذیرایی و انبارداری.

بند ۱۷ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: حق‌الزحمه‌های پرداختی متناسب با کار انجام شده از قبیل حق‌العمل، دلالی، حق‌الوکاله، حق‌المشاوره، حق حضور، هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری و بازرسی، هزینه نرم افزاری، طراحی و استقرار سیستم‌های مورد نیاز مؤسسه، سایر هزینه‌های کارشناسی در ارتباط با فعالیت مؤسسه و حق‌الزحمه بازرس قانونی.

بند ۱۸ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: سود، کارمزد و جریمه‌هایی که برای انجام عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون، صندوق‌های حمایت از توسعه‌بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و شرکتهای واسپاری (لیزینگ) دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد. می‌خواهیم برای این بند یک مثال بزنیم که بهتر موضوع ملکه ذهنتان شود:

هزینه مالی تسهیلاتی که بابت عملیات موسسه استفاده نشده است، مورد قبول نیست. مثلاً وام‌هایی که به نام مؤسسه گرفته می‌شود، اما در اختیار شرکا قرار می‌گیرد، هزینهٔ بهره آن‌ها نیز مورد قبول اداره مالیاتی نیست.

بند ۱۹ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: بهای ملزومات اداری و لوازمی که معمولا ظرف یک سال از بین می‌روند.

بند ۲۰ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: مخارج تعمیر و نگهداری ماشین‌آلات و لوازم کار و تعویض قطعات یدکی که به عنوان تعمیر اساسی تلقی نگردد.

بند ۲۱ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های اکتشاف معادن که منجر به بهره‌برداری نشده باشد.

بند ۲۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های مربوط به حق عضویت و حق اشتراک پرداختی مربوط به فعالیت موسسه

بند ۲۳ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: مطالبات لاوصول به شرط اثبات آن از طرف مودی مازاد بر مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول.

بند ۲۴ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: زیان حاصل از تسعیر ارز براساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سال‌های مختلف از طرف مودی.

بند ۲۵ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: ضایعات متعارف تولید.

بند ۲۶ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: ذخیرهٔ مربوط به هزینه‌های پرداختنی قابل قبول که به سال مورد رسیدگی ارتباط دارد.

بند ۲۷ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: هزینه‌های قابل قبول مربوط به سال‌های قبلی که پرداخت یا تخصیص آن در سال مالیاتی مورد رسیدگی تحقق می‌یابد.

بند ۲۸ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم

هزینه خرید کتاب و سایر کالاهای فرهنگی- هنری برای کارکنان و افراد تحت تکفل آن‌ها تا میزان حداکثر پنج درصد (٪۵)  معافیت مالیاتی موضوع ماده ۸۴ این قانون به ازای هر نفر.

بند ۲۹ ماده ۱۴۸ قانون مالیات های مستقیم: ذخیره مربوط به خدمات پس از فروش (گارانتی) اشخاص حقوقی.

تبصره ۱- هزینه‌های دیگری که مربوط به تحصیل درآمد موسسه تشخیص داده می‌شود و در این ماده پیش‌بینی نشده است، به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر امور اقتصاد و دارایی، جزء هزینه‌های قابل قبول پذیرفته خواهد شد.

تبصره ۲- مدیران و صاحبان سرمایه اشخاص حقوقی در صورتی که دارای شغل موظف در موسسات مذکور باشند، جزء کارکنان موسسه محسوب خواهند شد. ولی در موسساتی که غیر اشخاص حقوقی باشند، حقوق و مزایای صاحب موسسه و اولاد تحت تکفل و همسر نامبرده به استثنای هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل که مشمول مقررات جزء(ب) بند(۲) این ماده آمده خواهد بود. جزء هزینه‌های قابل قبول منظور نخواهد شد.

تبصره۳- در محاسبه مالیات شرکت‌ها و اتحادیه‌های تعاونی، ذخایر موضوع بندهای (۱) و (۲) ماده (۱۵) قانون شرکت‌های تعاونی مصوب ۱۳۵۰/۰۳/۱۶ و اصلاحیه‌های بعدی آن و در مورد شرکت‌ها و اتحادیه‌هایی که وضعیت خود را با قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۰/۰۶/۱۳ تطبیق داده‌اند یا بدهند، ذخیره موضوع (۱) و حق تعاون و آموزش موضوع بند (۳) ماده (۲۵) قانون اخیرالذکر جزء هزینه محسوب می‌شود و اما برویم سراغ آخرین ماده از فصل هزینه‌ های قابل قبول قبول مالیاتی که در ماده ۱۴۹ قانون مالیات های مستقیم به آن پرداخته شده است و بعد از آن هم یک محصول کاربردی در ارتباط با هزینه های قابل قبول مالیاتی را خدمتتان معرفی می‌کنیم.

هزینه‌ های غیر قابل‌ قبول مالیاتی چیست؟

هزینه‌هایی که با فعالیت درآمدی مودی مرتبط نباشد یا مدرک و سند قابل‌قبول برای آن ارائه نشود، از نظر مالیاتی غیرقابل‌قبول محسوب می‌شود.
با این حال، همیشه هم نبود سند به معنی رد شدن هزینه نیست. برای مثال، برخی هزینه‌ها در شرایطی انجام می‌شود که به‌طور معمول امکان دریافت فاکتور یا مدرک وجود ندارد؛ مانند خرید دام یا محصولات کشاورزی از اهالی روستاهای اطراف. در چنین مواردی، باید موضوع با واحد رسیدگی مطرح شود یا لیست این هزینه‌ها در پایان رسیدگی ارائه گردد تا وضعیت آن مشخص شود.

همچنین اگر برای یک هزینه مدرک وجود داشته باشد اما به فعالیت‌های اقتصادی و کسب درآمد مودی مربوط نباشد، باز هم غیرقابل‌قبول خواهد بود.

لیست هزینه‌ های غیر قابل‌ قبول مالیاتی

هزینه‌ های غیر قابل‌ قبول مالیاتی عبارت است از:

• پاداش اعضای هیئت‌مدیره
• کاهش ارزش دارایی‌ها (مثل سرمایه‌گذاری‌ها یا موجودی کالا)
• هزینه‌های مرتبط با دارایی‌هایی که مالک آن مؤدی نیست
• عوارض و مالیات بر ارزش افزوده مربوط به درآمدهای غیر معاف
• هزینه مرخصی کارکنان، در صورتی که پرداخت نشده باشد

بخشنامه هزینه های قابل قبول مالیاتی

فایل بخشنامه هزینه های قابل قبول مالیاتی را از لینک زیر دریافت کنید:

دانلود هزینه های قابل قبول مالیاتی pdf

برای دانلود فایل pdf هزینه های قابل قبول مالیاتی از لینک زیر اقدام کنید: 

جمع‌بندی

در این مقاله هزینه های قابل قبول مالیاتی را از صفر تا صد براساس قانون مالیاتهای مستقیم بررسی کردیم. همچنین  می‌توانید سوالات خود در خصوص هزینه های قابل قبول مالیاتی را از طریق کامنت‌ها مطرح کنید که  اساتید محاسبان شما را راهنمایی کنند.

سوالات متداول