بیمه مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره

آیا می‌دانید حق بیمه مدیر عامل و اعضای هیات مدیره بر چه مبنایی محاسبه می‌شود و چه تفاوت اساسی با بیمه کارکنان عادی دارد؟ این پرسش برای بسیاری از صاحبان کسب‌وکار، حسابداران و مدیران شرکتی که با پیچیدگی‌های قانونی مواجه هستند، مطرح است. عدم آگاهی از مقررات دقیق می‌تواند منجر به چالش‌های مالی و حقوقی برای شرکت‌ها شود. در این مقاله از محاسبان، با موضوع حقوق مدیر عامل، نحوه محاسبه حق بیمه مدیرعامل و تفاوت بیمه مدیرعامل و اعضای هیات مدیره آشنا می‌شویم.

آیا مدیرعامل مشمول قانون کار است؟

پاسخ به این پرسش که آیا مدیر عامل مشمول قانون کار می‌شود یا خیر، در دو حالت قابل بررسی است:

1. قرارداد مدیرعامل طبق قانون تجارت 

طبق قانون تجارت، مدیرعامل نمایندهٔ شرکت و وکیل هیأت‌ مدیره محسوب شده و دستمزد او بر‌اساس تصمیم‌های هیأت‌ مدیره مشخص می‌شود. در واقع مدیر عامل به عنوان وکیل، حتی امکان انجام وظایف به صورت رایگان را دارد. بنابراین مدیرعامل در حدود اختیارات تفویض‌ شده از سوی هیأت‌ مدیره، نماینده شرکت بوده و در این وضعیت مشمول قانون کار نخواهد بود، بلکه تابع مقررات قانون تجارت است.

2. قرارداد مدیرعامل بر‌اساس قرارداد کار و قانون کار

در برخی موارد مدیرعامل علاوه بر سمت مدیریتی خود، وظایف اجرایی یا شغلی دیگری را بر عهده دارد که می‌تواند مشمول قانون کار باشد. مطابق رویه غالب در مراجع حل اختلاف اداره کار، چنانچه بین رئیس هیأت‌ مدیره (به نمایندگی از شرکت) و مدیر عامل قرارداد کار منعقد شده باشد، رابطه تابع قانون کار تلقی می‌شود و مدیرعامل مشمول این قانون خواهد بود. اما اگر رابطه صرفاً مدیریتی بوده و پرداخت حق‌الزحمه او تنها بر‌اساس مصوبات هیأت‌ مدیره انجام شود، شمول قانون کار منتفی است.

حقوق مدیرعامل شرکت 

حقوق و مزایای مدیرعامل در شرکت‌ها معمولاً شامل حقوق پایه، پاداش‌ها و سایر مزایا است و نحوهٔ تعیین آن می‌تواند به یکی از سه شیوۀ زیر انجام شود:

۱. بر اساس قانون تجارت

طبق قانون تجارت، میزان حقوق و مزایای مدیر عامل از طریق صورت‌جلسه هیأت‌ مدیره تعیین می‌شود. این حقوق می‌تواند به اشکال مختلفی در نظر گرفته شود؛ برای مثال ممکن است تمام حقوق مدیرعامل وابسته به عملکرد شرکت باشد، یا ترکیبی از حقوق ثابت و پورسانت متناسب با نتایج و عملکرد شرکت پرداخت شود. پاداش مدیر عامل نیز معمولاً بر مبنای عملکرد او و وضعیت شرکت تعیین می‌شود و می‌تواند به صورت نقدی، سهام، مزایای غیرنقدی یا سایر امتیازات باشد.

در شرکت‌های سهامی عام و خاص، مدیرعامل در صورتی‌که عضو هیأت‌ مدیره باشد یا خیر، به دلیل انجام امور اجرایی برای شرکت، مستحق دریافت حق‌الزحمه است. اگر مدیرعامل از میان اعضای هیأت‌ مدیره انتخاب شده باشد، دریافت حق‌الزحمه مدیریت با عضویت در هیأت‌ مدیره تعارضی ندارد. در صورتی که مدیرعامل جزء مدیران غیرموظف باشد، تحت این عنوان، حق دریافت مزد نخواهد داشت؛ اما اگر مدیر موظف محسوب شود، مجمع عمومی عادی می‌تواند متناسب با ساعات حضور، مبلغی را به عنوان حق حضور در جلسات برای او مشابه سایر اعضای موظف هیأت‌ مدیره تعیین کند.

همچنین چنانچه در اساسنامه شرکت پیش‌بینی شده باشد که درصد مشخصی از سود خالص سالانه به عنوان پاداش به اعضای هیأت‌ مدیره اختصاص یابد، مدیر عامل می‌تواند از این پاداش بهره‌مند شود و این موضوع منافاتی با دریافت حق‌الزحمه مدیریت ندارد.

۲. بر اساس قانون کار

در این حالت، رابطه‌ تبعی و مزدی میان مدیرعامل و هیأت‌ مدیره (به عنوان کارفرما) برقرار می‌شود و قرارداد مدیرعامل تابع قانون کار خواهد بود. در نتیجه، مدیر عامل مشمول کلیهٔ حقوق و مزایای قانونی از جمله عیدی، سنوات، حق مسکن، بن کارگری و سایر مزایای مقرر در قانون کار می‌شود.

۳. حالت ترکیبی (قانون تجارت و قانون کار)

در برخی موارد، هیأت‌ مدیره تصمیم می‌گیرد مدیرعامل به عنوان نماینده قانونی شرکت، از حقوق و مزایای مقرر در قانون تجارت برخوردار باشد و هم‌زمان با حفظ سمت، برای انجام برخی امور مشخص، قرارداد جداگانه‌ای مطابق قانون کار منعقد کند.

در این حالت باید توجه داشت که ساعات کاری شغل موظفانه نباید با وظایف اصلی مدیرعامل تداخل داشته باشد و به گونه‌ای تنظیم شود که وی بتواند در کنار انجام مسئولیت‌های مدیریتی، در ساعات دیگر به شغل دوم خود در شرکت بپردازد. حقوق و مزایای قانون کار در این وضعیت، متناسب با ساعات کار انجام‌ شده به مدیر عامل تعلق خواهد گرفت.

نحوه محاسبه حق بیمه مدیرعامل

یکی از موضوعات مهم و پرتکرار، الزام یا عدم الزام پرداخت حق بیمه تأمین اجتماعی مدیرعامل است. در این خصوص دو حالت وجود دارد:

1. عدم وجود رابطه استخدامی:
   اگر مدیرعامل با شرکت رابطه استخدامی نداشته باشد و صرفاً وظیفه مدیر عاملی را بر عهده داشته باشد، مشمول بیمه تأمین اجتماعی نیست. در این حالت، شرکت می‌تواند به‌صورت اختیاری او را بیمه کند، اما در صورت بیمه نکردن، مشمول جریمه نخواهد شد. چنانچه سازمان تأمین اجتماعی بابت بیمه نشدن مدیرعامل برای شرکت بدهی اعلام کند، با ثبت اعتراض و ارائه گواهی تغییرات شرکت که نشان دهد فرد در دوره مورد نظر مدیر عامل بوده است، امکان حذف بدهی و جریمه وجود دارد.
2. وجود رابطه استخدامی:
   اگر مدیرعامل با شرکت قرارداد کار داشته باشد و علاوه بر مدیرعاملی، وظایف دیگری با رعایت رابطه مزدی انجام دهد، مشمول قانون کار بوده و بیمه تأمین اجتماعی برای او الزامی است.

نرخ حق بیمه مدیرعامل 

نرخ حق بیمه مدیرعامل و اعضای هیئت‌مدیره، براساس حقوق دریافتی و مشابه سایر کارکنان محاسبه می‌شود. نرخ این حق بیمه بر اساس دستورالعمل و بخشنامه‌های سازمان، معادل ۲۷ درصد از مزد یا حقوق آنها تعیین شده است. این نرخ طبق بخشنامه مشترک فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی صادر شده و تابع افزایش‌های سالانه مزد مصوب شورای عالی کار یا نرخ تورم مصوب مراجع ذی‌صلاح است. نکته مهم این است که این افراد با وجود دریافت حقوق، از دید قانون مشمول قانون کار محسوب نمی‌شوند، به همین دلیل حق بیمه بیکاری (۳ درصد) از آنها کسر نمی‌شود و پرداخت مقرری بیکاری به آنان موضوعیت ندارد.

تفاوت بیمه مدیر عامل و اعضای هیات مدیره

تفاوت لیست بیمه مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره هم در بیمه مسئولیت و هم در تأمین اجتماعی قابل مشاهده است:

۱. تفاوت در بیمه مسئولیت مدیران

• مدیرعامل: بیمه مسئولیت مدیر عامل عمدتاً تصمیمات اجرایی، خطاها و خسارت‌های ناشی از مدیریت روزانه را پوشش می‌دهد.
• اعضای هیئت مدیره: بیمه اعضای هیئت مدیره پوشش گسترده‌تری دارد و شامل تمام اعضا حتی کسانی که نقش اجرایی ندارند و تصمیمات کلان مدیریتی می‌شود.

۲. تفاوت در بیمه تأمین اجتماعی

• بیمه مدیرعامل تامین اجتماعی: معمولاً با عنوان مدیر عامل در لیست بیمه ثبت می‌شود و اگر شغل مشخص دیگری در شرکت داشته باشد، همانند سایر کارکنان برای آن شغل بیمه می‌شود.
• اعضای هیئت مدیره: وضعیت بیمه بسته به موظف یا غیر موظف بودن عضو متفاوت است. اعضایی که صرفاً در جلسات حضور دارند و کار اجرایی روزانه انجام نمی‌دهند، مشمول بیمه اجباری نیستند.

جمع‌بندی

درک راهنمای کامل بیمه مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره، بدون توجه به قوانین تأمین اجتماعی و بخشنامه بیمه کارفرمایان ممکن نیست. بر‌اساس مقررات، مدیر عامل و اعضای موظف هیئت مدیره در صورت دریافت حقوق، مشمول بیمه هستند اما بیمه بیکاری مدیر و اعضای هیئت مدیره منتفی است. اگر مدیرعامل یک شرکت، هم‌زمان در دو شرکت دیگر هم شاغل و بیمه باشد، به نظر شما چگونه باید حق بیمه و سوابق بازنشستگی او محاسبه شود؟ نظارت خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول