فرانشیز بیمه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

زمانی که خسارت یا مشکلات مالی برای اشخاص یا سازمان‌ها به‌وجود می‌آید، سازمان‌های بیمه موظف به پرداخت خسارات به بیمه‌شدگان هستند؛ ولی در اکثر مواقع درصد یا قسمتی از خسارت را خود بیمه‌گزار (فرد یا شخص بیمه شده) باید بپردازد که به آن فرانشیز بیمه می‌گویند. این فرانشیز در انواع بیمه‌ها وجود دارد و همیشه از مبلغ پرداختی توسط سازمان بیمه کسر می‌شود. در ادامه فرانشیز بیمه را توضیح داده و به بررسی انواع آن می‌پردازیم.

فرانشیز بیمه چیست؟

به مبلغی که شخص بیمه شده خود باید در هنگام بروز حوادث، تصادفات و یا موارد درمانی بپردازد، فرانشیز بیمه می‌گویند. فرانشیز بیمه در انواع بیمه‌ها وجود دارد و می‌تواند حق بیمه یا مبلغ‌های متفاوتی را در زمان پرداخت خسارات برای فرد بیمه شده ایجاد کند.

فرانشیز معمولاً به صورت درصدی محاسبه می‌شود که فرانشیز ۱۰ درصدی از رایج‌ترین آنها است. در این حالت، بیمه‌گزار تنها باید ۱۰ درصد از مبلغ خسارت وارد شده را بپردازد. به طور مثال، فرض کنید شخص یا شرکتی متحمل خسارتی ۲۰ میلیون تومانی شده است. در این حالت، بیمه‌گزار خود باید ۱۰ درصد از کل مبلغ خسارت (یعنی فرانشیز بیمه) را پرداخت کند که این مبلغ ۲ میلیون تومان از ۲۰ میلیون تومان می‌شود و سازمان بیمه موظف است بقیه مبلغ خسارت را بپردازد.

علت اعمال فرانشیز در بیمه‌ها

از دلایل وجود فرانشیز در بیمه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش تعهدات سازمان بیمه
• کاهش هزینه حق بیمه
• جلوگیری از مراجعات بی‌دلیل به مراکز درمانی
• رعایت قوانین رانندگی و پیشگیری از تصادفات و خسارات گسترده
• صرفه‌جویی در هزینه‌های سازمان‌های بیمه

انواع فرانشیز بیمه

فرانشیز بیمه انواع مختلفی دارد که در ادامه به توضیح آنها می‌پردازیم:

فرانشیز ثابت و معین

در اکثر مواقع، مبلغ فرانشیز در قرارداد بیمه‌نامه به‌صورت ثابت و معین مشخص شده و از مبلغ پرداختی کل، توسط سازمان بیمه کم می‌شود.

فرانشیز درصدی از بیمه

همانطور که از اسم آن مشخص است، در این حالت فرانشیز به عنوان درصدی از مبلغ بیمه حساب می‌شود که در قرارداد بیمه‌نامه مشخص شده است. بنابراین، هر چقدر مبلغ بیمه افزایش یابد، فرانشیز نیز به همان نسبت افزایش پیدا می‌کند. به طور مثال اگر مبلغ بیمه نامه‌ای ۳۰۰ میلیون تومان باشد، مبلغ ۲۰ درصدی از فرانشیز آن ۶۰ میلیون تومان خواهد بود.

فرانشیز درصدی ثابت از خسارت

در این حالت، بیمه‌گزار باید با بیمه‌گر با توجه به درصد مشخص شده در پرداخت خسارت سهیم شود. از آن جایی که فرانشیز به صورت درصدی محاسبه می‌شود، هر قدر خسارت وارد شده بیشتر باشد، بیمه‌گزار نیز باید مبلغ بیشتری بپردازد. 

فرانشیز ترکیبی

وقتی از موارد مختلف برای تعیین فرانشیز استفاده شود، به آن فرانشیز ترکیبی می‌گوییم. در این نوع از فرانشیز، هم اعداد در قرارداد بیمه‌نامه مشخص شده‌اند (سقف خسارت) و هم درصد فرانشیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور مثال، ممکن است در بیمه‌نامه‌ای هم سقف خسارت ۴۰۰ هزار تومان باشد و هم درصد فرانشیز ۲۰ درصد در نظر گرفته شده باشد.

فرانشیز طبق سقف غرامت

تعیین مبلغ قابل پرداخت براساس سقف غرامت، یکی دیگر از انواع فرانشیز بیمه است. در این روش، مبلغی به عنوان سقف غرامت تعیین می‌شود که سازمان بیمه تنها موظف به پرداخت همان مبلغ است.

نحوه محاسبه فرانشیز بیمه

محاسبه فرانشیز بیمه فرمول مشخصی ندارد و ممکن است نسبت به نوع فرانشیز تعیین شده متفاوت باشد. در ادامه نحوه محاسبه فرانشیزهای مختلف را بررسی می‌کنیم. 

محاسبه فرانشیز ثابت و معین

هنگامی که فرانشیز مشخص شده برای خسارت یا هزینه‌های درمانی از نوع ثابت و معین باشد، برای پرداخت مبلغ بیمه ابتدا فرانشیز از مبلغ اصلی کم شده و مابقی آن توسط سازمان بیمه پرداخت می‌شود.

محاسبه فرانشیز درصدی از بیمه

زمانی که فرانشیز در قرارداد بیمه به صورت درصدی تعیین شده باشد، سازمان بیمه مبلغ خسارت را محاسبه کرده و پرداخت می‌کند ولی پرداخت فرانشیز درصدی قرارداد بر عهده بیمه‌گزار است.

محاسبه فرانشیز درصدی ثابت از خسارت

در این حالت فرانشیز، درصدی ثابت از خسارت وارد شده است. بنابراین مبلغ خسارت وارده هر چقدر که باشد، بیمه‌گزار موظف به پرداخت درصد ثابت آن مبلغ است.

محاسبه فرانشیز ترکیبی

زمانی که فرانشیز ترکیبی در قرارداد بیمه لحاظ شده باشد، بیمه‌گزار موظف است کمترین مبلغ تعیین شده در قرارداد را به عنوان فرانشیز بپردازد و پرداخت مابقی مبلغ بر عهده شرکت بیمه است.

محاسبه فرانشیز طبق سقف غرامت

در محاسبه فرانشیز تعیین شده بر اساس سقف غرامت، زمانی که مبلغ خسارت وارد شده بیشتر از سقف غرامت تعیین شده باشد، بیمه‌گزار باید مازاد سقف غرامت را بپردازد. به طور مثال، اگر در بیمه‌نامه‌ای مبلغ خسارت وارده ۴۵۰ میلیون تومان باشد و سقف غرامت نیز ۴۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده باشد، مسئولیت پرداخت ۵۰ میلیون مابقی برعهده بیمه‌گزار است.

در چه بیمه‌هایی فرانشیز اعمال می‌شود؟

فرانشیز در برخی بیمه‌ها به دلایلی که پیش‌تر اشاره کردیم اعمال می‌شود. این بیمه‌ها عبارت است از:

بیمه‌ اموال

در اکثر موارد فرانشیز در بیمه‌های اموال وجود ندارد؛ هرچند می‌توان گفت در برخی از پوشش‌های اضافی، فرانشیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور مثال، برای بیمه‌های مهندسی و زلزله فرانشیز تعیین می‌شود. مهم‌ترین آنها بیمه بدنه خودرو است که فرانشیز آن معمولاً طبق سقف غرامت یا به‌صورت درصدی محاسبه می‌شود. در برخی موارد نیز ممکن است فرانشیز قسمت‌هایی از خودرو در بیمه بدنه، مبلغ از پیش تعیین شده‌ای باشد.

بیمه اشخاص

بیمه‌هایی نظیر بیمه درمان، بیمه حادثه و بیمه عمر از انواع مختلف بیمه اشخاص محسوب می‌شوند که تعیین فرانشیز در آنها کمی متفاوت‌تر از دیگر بیمه‌ها است. در بیمه‌های عمر و حادثه اعمال فرانشیز بسیار نادر است؛ ولی در بیمه درمان امری عادی به حساب می‌آید. مبلغ این فرانشیز بیمه معمولاً طبق توافق بیمه‌گزار و سازمان بیمه مشخص می‌شود. 

فرانشیز در بیمه‌های مسئولیت

بیمه‌های مسئولیت دو نوع دارند:

1. بیمه مسئولیت اختیاری

2. بیمه مسئولیت اجباری

در نوع اختیاری، بیمه‌گر و بیمه‌گزار می‌توانند بر سر مبلغ فرانشیز توافق کنند؛ این در حالی است که در نوع اجباری معمولاً مبلغ فرانشیز تعیین نمی‌شود.

فرانشیز بیمه تامین اجتماعی چقدر است؟

سازمان تامین اجتماعی انواع مختلفی از بیمه مانند بیمه اجباری، اختیاری و مشاغل را ارائه می‌دهد که فرانشیز در این بیمه‌ها متفاوت است. به طور مثال، در بیمه اجباری تامین اجتماعی هیچ فرانشیزی وجود ندارد و جبران خسارت وارد شده کاملاً بر عهده سازمان بیمه تامین اجتماعی است. در مقابل، در بیمه اختیاری فرانشیز در نظر گرفته شده ۱۰ درصد است. همچنین، برای بیمه مشاغل آزاد فرانشیز در بخش بستری ۱۰ درصد و در بخش سرپایی ۳۰ درصد در نظر گرفته شده است.

فرانشیز بیمه تکمیلی

فرانشیز بیمه تکمیلی انواع مختلفی دارد که انتخاب هر یک از آنها بر روی حق بیمه یا پرداخت فرانشیز تاثیر می‌گذارد. این موارد عبارت است از:

1. فرانشیز ۰ %

• بیمه‌گزار هیچ مبلغی پرداخت نمی‌کند. 
• به طور کامل خسارات یا هزینه‌های درمانی توسط شرکت بیمه پرداخت می‌شود.
• در فرانشیز ۰%، حق بیمه به علت تعهد شرکت بیمه بالاتر است و بیمه‌گزار باید مبلغ بالاتری برای آن بپردازد. 

2. فرانشیز ۱۰ ٪

• بیمه‌گزار ۱۰ درصد از کل مبلغ را پرداخت می‌کند.
• 90 درصد مبلغ مابقی توسط شرکت بیمه پرداخت می‌شود.
• در این روش حق بیمه پایین‌تر از فرانشیز ۰٪ است.

3. فرانشیز ۲۰ ٪ 

• بیمه‌گزار ۲۰ درصد از کل مبلغ را پرداخت می‌کند.
• ۸۰ درصد مبلغ مابقی توسط شرکت بیمه پرداخت می‌شود.
• در این روش، خسارت قابل پرداخت توسط بیمه‌گزار بیشتر می‌شود. 

4. فرانشیز ۳۰ ٪ و بیشتر

• بیمه گزار ۳۰% یا بیشتر از کل مبلغ را پرداخت می‌کند.
• مابقی مبلغ خسارت توسط شرکت بیمه پرداخت می‌شود.
• در این روش پایین‌ترین حق بیمه برای بیمه‌گزار تعیین می‌شود ولی در عین حال ممکن است هزینه‌های زیادی در زمان بروز خسارات برای فرد ایجاد شود.

جمع‌بندی

در این مقاله، فرانشیز بیمه و انواع متفاوت آن را بازگو کردیم. این فرانشیزها در انواع بیمه‌ها وجود دارند و شخص بیمه‌گزار می‌تواند با توجه به شرایط خود نوع بیمه مناسب را انتخاب کند. چنانچه هنوز سوالی دارید، در قسمت نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا در اسرع وقت به آن پاسخ داده شود.

سوالات متداول