حقوق و مزایا در قانون کار

همه مشاغل و کسب و کارها از دو رکن اصلی تشکیل شده‌اند؛ کارگر و کارفرما. درواقع وجود هر دو برای تعیین حقوق و مزایا ضروری است. کارگر باتوجه به فعالیت مشخصی که انجام می‌دهد، توقع دریافت دستمزد عادلانه دارد. از طرف دیگر کارفرما باتوجه به مبلغی که پرداخت می‌کند، انتظار انجام صحیح فعالیت‌های محول‌شده به کارگر را دارد. همین موضوع باعث افزایش اهمیت تعیین حقوق و دستمزد شده است.

مطابق مصوبه شورای عالی کار، حداقل حقوق 1403 کارگران در نشست ۳۲۹ شورای عالی کار با ۳۵.۳ درصد افزایش نسبت به سال ۱۴۰۲ تعیین شد. با این حال آیا مزایا هم با افزایش روبرو شده است؟ تعیین حقوق و مزایا توسط چه نهادی و چگونه انجام می‌شود؟ در این مطلب قصد داریم به تشریح این موضوع بپردازیم.

آشنایی با قرارداد کار

هر شرکت یا به طور کلی شغل از دو رکن یا گروه اصلی تشکیل شده است؛ کارفرما و کارگر. کارفرما که مدیریت مجموعه اقتصادی را برعهده دارد، باید حقوق و دستمزد کارگر را باتوجه به قرارداد موجود پرداخت کند. از طرف دیگر کارگر هم باید مسئولیت‌های محول‌شده را به نحو احسن انجام دهد. البته ناگفته نماند که کارفرما علاوه‌بر پرداخت حقوق و دستمزد اصلی، موظف به فراهم کردن محیطی امن برای کارگر و اعطای پاداش و مزایا به اوست.

در همین راستا قانونی تصویب شده تا قبل از استخدام کارگر، قراردادی بین کارگر و کارفرما بسته شود. این قرارداد که به عنوان قرارداد کار شناخته می‌شود، ضمانت اجرایی تعهداتی است که در بالا به آنها اشاره شد. در این قرارداد جزئیاتی، ازجمله میزان دستمزد کارگر، ساعات فعالیت او، نحوه انجام وظایف شغلی و… شرح داده می‌شوند. به همین دلیل طرفین باید با مطالعه و آگاهی کامل، اقدام به امضای قرارداد بکنند.

مفهوم حق‌السعی چیست؟

آشنایی با مفاهیم حقوق و مزایا کمک زیادی به کارگر در راستای تحقق حقوق خود می‌کند. مطابق ماده 34 قانون کار، هر چیزی که توسط کارفرما به کارگر باتوجه به قرارداد موجود پرداخت می‌شود، حق‌السعی یا حق‌الزحمه نام دارد. این حق‌السعی شامل موارد زیر می‌شود:

• حقوق و دستمزد
• سود سالیانه
• هزینه‌های مسکن
• هزینه مایحتاج
• هزینه ایاب و ذهاب کارگر
• مزایای نقدی و غیرنقدی
• کمک عائله‌مندی

قوانین حقوق و مزایا چیست؟

برای آن که به خوبی بدانید محاسبه حقوق و مزایا بر چه مبنایی تعیین می شود، در این بخش نگاهی کوتاه به قوانین حقوق و دستمزد می‌اندازیم که بر اساس مفاد قانون کار عبارت است از:

مفهوم مزد چیست؟

به طور کلی و باتوجه به ماده 35 قانون کار، دستمزد، مزد یا حقوق مبلغی است که به صورت نقدی و غیرنقدی از سوی کارفرما به کارگر پرداخت می‌شود. البته پرداخت این حقوق و دستمزد، منوط بر اجرایی‌ شدن فعالیت‌هایی است که در قرارداد ذکر شده است. البته مزد یا دستمزد انواع مختلفی دارد که در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم:

منظور از حداقل دستمزد چیست؟

این مفهوم در سازمان بین‌المللی کار هم تعریف شده است. به این صورت که حداقل دستمزد مبلغی است در قبال فعالیتی مشخص به کارگر پرداخت می‌شود. این مبلغ هرچقدر که باشد، هیچ نهاد یا ارگانی حق ندارد آن را کاهش دهد. درواقع قانون کار پرداخت حداقل دستمزد را به کارگران تضمین کرده است. حداقل دستمزد هم باید به اندازه‌ای باشد که معیشت کارگر به خطر نیفتد.

با این اوصاف حداقل دستمزد که توسط دولت تعیین می‌شود، باید متناسب با هزینه‌های زندگی عادی و شرایط اقتصادی کشور باشد. در کشور ما به دلیل وضعیت متغیر اقتصادی، هر ساله شورای عالی کار مبلغی را به عنوان حداقل دستمزد مشخص می‌کند که به این ترتیب حقوق و مزایا کارگر تضمین می‌شود.

حق مسکن چیست؟

حق مسکن مبلغی است که به صورت ماهانه و نقدی به کارگر اعم از مجرد و متاهل پرداخت می‌شود و مبلغ آن هر ساله توسط اداره کار اعلام می‌گردد. حق مسکن در سال 1403 مبلغ 9,000,000 ریال می‌باشد.

بن و خوار و بار چیست؟

پرداخت مبلغ وجه ریالی بن کارگری تحت عنوان کمک هزینه اقلام مصرفی خانوار، به صورت ماهانه به هر کارگر اعم از مجرد و متاهل پرداخت می‌شود. بن کارگری در سال 1403 مبلغ 14,000,000 ریال می‌باشد.

حق اولاد چیست؟

طبق ماده ۸۶ و ۸۷ قانون تامین اجتماعی کلیه کارفرمایان مکلفند مبلغ حق اولاد را به ازای هر فرزند ۳ برابر حقوق پایه روزانه در ماه پرداخت نمایند که با شرایط زیر به کارگر تعلق می‌گیرد.

حق اولاد در سال 1403، مبلغ 7,166,184 ریال می‌باشد.

برای مطلع شدن از حق اولاد ۱۴۰۴ این مقاله را مطالعه نمایید.

فرمول محاسبه حق اولاد

حق اولاد = تعداد فرزندان × (۳ × حقوق روزانه اداره کار)

حق ایاب و ذهاب چیست؟

گاهی ممکن است محل کار کارگر دور از محل سکونت او باشد یا این که وسایل حمل و نقل کافی برای رفت و برگشت کارگر به محل کار وجود نداشته باشد. باتوجه به ماده 152 قانون کار، کارفرما موظف به مهیا کردن شرایطی برای رفت و برگشت کارگر به محل کار با وسیله نقلیه مناسب است. درواقع این قانون کارفرما را مکلف به در اختیار قرار دادن وسیله نقلیه مناسب کرده است. البته در این ماده به پرداخت وجه نقد در قبال ایاب و ذهاب کارگر اشاره‌ای نشده است.

منظور از مزایای نقدی و غیرنقدی چیست؟

یکی از بحث‌هایی که در مورد حقوق و مزایا وجود دارد، نقدی و غیرنقدی بودن پرداخت آن‌ها است. به طور کلی مزایای غیرنقدی مزایایی هستند که در مناسبت‌های خاص به کارگر اعطا می‌شوند برای مثال پوشاک یا ارزاق. مزایای نقدی هم به صورت نقدی به کارگر پرداخت می‌شود. این مزایا شامل حق ماموریت، حق اولاد، مرخصی و… می‌شوند.

نکات مهم حقوق و دستمزد

همانطور که اشاره شد، با مشخص شدن میزان حداقل دستمزد توسط شورای عالی کار، کارفرما موظف به پرداخت این مبلغ به کارگر است. با این حال نکاتی در این مورد وجود دارند که اطلاع از آن‌ها خالی از لطف نیست.

محاسبات حقوق و مزایا خود را به ما بسپارید!

داشتن آگاهی و اطلاعات کافی در خصوص حقوق و مزایا برای کارگر و کارفرما ضروری است. قانونگذار سعی در دفاع از حقوق کارگر دارد. به همین دلیل سعی کرده است تا جای ممکن حقی از کارگر در تعیین حداقل دستمزد و مزایا ضایع نشود. با این حال برخی از کارگران اطلاعات کافی در این زمینه ندارند. همین موضوع باعث می‌شود به حق واقعی خود نرسند. به همین دلیل بهتر است برای احقاق حق خود به مشاوران زبده در این خصوص اعتماد کنند.

محاسبان یکی از بهترین موسسات حسابداری و حقوقی است که کارگران را در این زمینه راهنمایی می‌کند. این موسسه با در اختیار داشتن کارشناسان زبده و کاربلد و  همچینین با برگزاری دوره عالی آموزش حقوق و دستمزد، کارگران را در راستای دستیابی به حق خود راهنمایی می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 0314020 تماس بگیرید.