ماده 131 قانون مالیات های مستقیم؛ نرخ ماده 131 + معافیت ها

آیا می‌دانستید ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم می‌تواند میزان مالیات شما را به صورت مستقیم تحت تأثیر قرار دهد؟ این ماده از قانون، تعیین‌ کننده نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی است. این ماده با نظام پلکانی، عدالت مالیاتی را برقرار کرده و برای فعالان کسب‌وکارها کاربرد حیاتی دارد. در این مقاله از محاسبان، با نرخ‌های جدید ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم سال ۱۴۰۵، نحوۀ محاسبه، معافیت‌ها و تبصره‌‌های آن آشنا می‌شویم.

تعریف ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم، اساس محاسبهٔ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی را تعیین می‌کند. بر‌خلاف اشخاص حقوقی که معمولاً با نرخ ثابت ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم، مالیات می‌پردازند، اشخاص حقیقی باید بر‌اساس میزان درآمدشان مالیات پرداخت کنند؛ به این معنا که با افزایش درآمد مشمول مالیات، نرخ مالیات هم در پله‌های مشخص افزایش می‌یابد.

ماده 131 که به مالیات پلکانی معروف است، برای محاسبۀ مالیات در سرفصل‌های مختلفی به شرح زیر کاربرد دارد:

• محاسبه میزان مالیات اعمال شده برای اشخاص حقیقی (ماده ۱۰۱ قانون مالیات های مستقیم)
• محاسبه مالیات بر درآمد اجاره املاک اشخاص حقیقی (ماده ۵۳ قانون مالیات های مستقیم) 
• محاسبه مالیات بر درآمدهای اتفاقی اشخاص حقیقی و حقوقی (ماده ۱۱۹ قانون مالیات های مستقیم)

جدول ماده ۱۳۱ سال ۱۴۰۵

بر‌اساس تصویب‌نامه ۱۵۷۵۰ هیئت وزیران برای سال ۱۴۰۵، نرخ های جدید ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم به شرح زیر است:

نرخ ماده ۱۳۱ سال ۱۴۰۵

نرخ ماده ۱۳۱ سال ۱۴۰۵، مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی به شرح زیر است:

• تا میزان چهار میلیارد (۴,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد، مشمول مالیات سالانه به نرخ پانزده درصد (%۱۵) 
• نسبت به مازاد بر چهار میلیارد (۴,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا میزان هشت میلیارد (۸,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد، مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست درصد (۲۰%) 
• نسبت به مازاد هشت میلیارد (۸,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد، مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست و پنج درصد (۲۵%)

معافیت ماده ۱۳۱ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم، یک معافیت مالیاتی سالانه (معافیت معیشتی) برای اشخاص حقیقی صاحب مشاغل است که با کسر شدن از درآمد مشمول مالیات، مبنای محاسبۀ مالیات طبق ماده ۱۳۱ را تعیین می‌کند. بر‌ اساس این ماده، مالیات بر درآمد مشاغل تا سقف مشخص که هر سال در قانون بودجه تعیین می‌شود، از پرداخت مالیات معاف است و تنها مازاد آن، مشمول نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ سال ۱۴۰۵ (۱۵٪، ۲۰٪ و ۲۵٪) است.

سقف معافیت مالیاتی سالانه برای کلیهٔ صاحبان مشاغل اشخاص حقیقی مبلغ ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. برای مشاغل مشارکتی، حداکثر دو معافیت تعلق می‌گیرد که به صورت مساوی بین شرکا تقسیم می‌شود.

محاسبه مالیات با نرخ ماده ۱۳۱ سال ۱۴۰۵ 

بسیاری از مودیان تصور می‌کنند که اگر درآمد آن‌ها وارد پله ۲۵ درصد شود، تمام درآمد با این نرخ محاسبه می‌شود. در محاسبه بر‌اساس ماده 131، درآمد به بخش‌‌هایی تقسیم شده و هر بخش با نرخ مربوط به خود محاسبه می‌شود.

مثال: درآمد در پله اول 

فرض کنید یک بنگاه اقتصادی حقیقی پس از کسر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و معافیت ماده ۱۰۱ سالانه، با در نظر گرفتن ضریب اینتا کد مبلغ ۳٬۹۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال درآمد مشمول مالیات دارد.

چون درآمد آن کمتر از ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است، کل مبلغ در پله اول قرار می‌گیرد:
۵۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۱۵٪ * ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰

مثال: درآمد در پله دوم (ورود به نرخ ۲۰٪)

در صورتی‌که درآمد مشمول مالیات آن بنگاه اقتصادی برای سال ۱۴۰۵، مبلغ ۸٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال پس از کسر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و معافیت ماده ۱۰۱ با در نظر گرفتن ضریب اینتا کد مالیاتی محاسبه شود، مالیات آن عبارت است از:

۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۱۵٪ * ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۲۰٪ * ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۱٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰

مثال: درآمد در پله سوم (ورود به نرخ ۲۵٪)

در صورتی‌که درآمد مشمول مالیات آن بنگاه اقتصادی برای سال ۱۴۰۵، مبلغ ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال پس از کسر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و معافیت ماده ۱۰۱ با در نظر گرفتن ضریب اینتا کد مالیاتی محاسبه شود، مالیات آن عبارت است از:

۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۱۵٪ * ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۲۰٪ * ۴٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال = ۲۵٪ * ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰

تبصره ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم

تبصره ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم سال ۱۴۰۵ بیان می‌کند که به ازای هر ۱۰ درصد افزایش درآمد ابرازی مشمول مالیات سال جاری نسبت به سال گذشته، از نرخ های مذکور در ماده ۱۳۱ با رعایت شرایط استفاده از آن، یک واحد درصد و حداکثر تا ۵ واحد درصد کسر می‌شود.

شرایط استفاده از تبصره ماده ۱۳۱ 

شروط استفاده از تبصره این ماده برای کلیه اشخاص حقیقی به شرح زیر عبارت است از: 

1. تسویه بدهی مالیاتی سال قبل یا نداشتن پرونده در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی
2. تسلیم اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر 
3. ۳۵٪ افزایش درآمد سال جاری، نسبت به سال گذشته

جمع‌بندی

ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم به عنوان چارچوب تعیین نرخ مالیات برای اشخاص حقیقی، نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان تعهد مالیاتی صاحبان مشاغل دارد. درک صحیح از مکانیسم پلکانی و شناخت شرایط دقیق بهره‌مندی از تبصره تشویقی، نه تنها از پرداخت‌های اضافی جلوگیری می‌کند، بلکه می‌تواند به یک مزیت برای کسب‌وکارهای در حال رشد تبدیل شود. به نظر شما، شرط جدید «افزایش ۳۵ درصدی درآمد» برای استفاده از تخفیف تبصره ماده ۱۳۱، چه تأثیری بر مالیات ابرازی دارد؟ نظرات خود را در کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول