آیا فریلنسرها مشمول مالیات میشوند؟ تکالیف و معافیتها
با گسترش فریلنسری و مشاغل اینترنتی در سالهای اخیر، شیوۀ کار کردن تغییر کرده و بسیاری از افراد از طریق دورکاری، شبکههای اجتماعی یا وبسایتها درآمد کسب میکنند. با این حال، هنوز این پرسش وجود دارد که آیا فریلنسرها مشمول مالیات میشوند؟ در حالی که قانون مالیاتهای مستقیم به «درآمد» توجه دارد، نه به شکل فعالیت. در این مقاله از محاسبان، با تکالیف مالیاتی فریلنسرها و راههای شناسایی درآمد فریلنسرها آشنا میشویم.
آیا فریلنسرها مشمول مالیات میشوند؟
بر اساس ماده ۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم، هر شخص حقیقی که از طریق اشتغال و عناوین دیگر، کسب درآمد میکند، مشمول مالیات بر درآمد است. فریلنسرها هم بهعنوان اشخاص حقیقی از این قاعده مستثنی نیستند و باید با تشکیل پرونده مالیاتی و اعلام فعالیت، مالیات خود را پرداخت کنند. طبق اطلاعیه سازمان امور مالیاتی کشور، افرادی که به صورت مجازی فعالیت میکنند، موظف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات مرتبط با درآمد خود هستند.
راههای شناسایی درآمد فریلنسرها
سازمان امور مالیاتی، برای شناسایی و تشخیص مالیات بر درآمد فریلنسرها از روشهای مختلفی استفاده میکند که برخی از آنها عبارت است از:
بررسی گردش حساب بانکی فریلنسرها
یکی از مهمترین و در عین حال حساسترین مسائل مالیاتی برای فریلنسرها و فعالان کسبوکارهای اینترنتی، نحوۀ استفاده از حسابهای بانکی است. برخلاف تصور رایج، در قوانین جدید مالیاتی صرفاً داشتن دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت اینترنتی معیار شناسایی فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه الگوی تراکنشها و نوع گردش مالی حساب بانکی نیز نقش تعیینکنندهای در این شناسایی دارد.
بر اساس قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان، هر حساب بانکی که بهطور مستمر برای دریافت وجه در قبال فروش کالا یا ارائه خدمات مورد استفاده قرار گیرد، میتواند از سوی سازمان امور مالیاتی بهعنوان حساب تجاری تلقی شود؛ حتی اگر آن حساب در ابتدا به عنوان حساب شخصی افتتاح شده باشد.
اطلاعات ارائه شده سایر مودیان
یکی از روشهایی که سازمان امور مالیاتی برای شناسایی فعالیتهای اقتصادی استفاده میکند، بررسی اطلاعاتی است که توسط سایر مودیان مالیاتی ارائه میشود. در بسیاری از معاملات، یک طرف معامله هزینهای را در دفاتر یا اظهارنامه مالیاتی خود ثبت میکند. زمانی که یک شرکت یا شخص حقوقی هزینهای را به عنوان خرید خدمت، پرداخت حقالزحمه یا هزینه پیمانکاری ثبت میکند، اطلاعات مربوط به طرف مقابل هم در سامانه مودیان مالیاتی درج میشود. در نتیجه سازمان امور مالیاتی میتواند از طریق تطبیق این اطلاعات، افرادی را که در قبال ارائه خدمات یا فروش محصولات درآمد کسب کردهاند، شناسایی کند.
تحلیل وبسایتها
با گسترش کسبوکارهای آنلاین، یکی از ابزارهای مهم برای شناسایی فعالیتهای اقتصادی، بررسی و تحلیل وبسایتها و بسترهای اینترنتی است. سازمان امور مالیاتی از طریق بررسی وبسایتهای فروشگاهی، صفحات معرفی خدمات، درگاههای پرداخت اینترنتی، شبکههای اجتماعی و سایر پلتفرمهای آنلاین، فعالیتهای اقتصادی افراد را شناسایی میکند.
برای مثال وجود امکان ثبت سفارش، پرداخت آنلاین، نمایش تعرفه خدمات یا معرفی پروژههای انجام شده میتواند نشان دهندۀ ارائه خدمات یا فروش کالا باشد. همچنین اتصال برخی وبسایتها به درگاههای پرداخت بانکی یا پلتفرمهای پرداخت آنلاین نیز میتواند نشانهای از فعالیت تجاری و دریافت درآمد باشد.
واحدیابی بر اساس محدوده جغرافیایی تحت پوشش
واحدیابی یکی از روشهای سنتی اما همچنان کاربردی برای شناسایی فعالیتهای اقتصادی است. در این روش، ادارههای امور مالیاتی بر اساس حوزه جغرافیایی تحت پوشش خود اقدام به شناسایی واحدهای اقتصادی فعال در آن منطقه میکنند. این فرآیند از طریق بررسی میدانی، اطلاعات اتحادیهها و اصناف، گزارشهای مردمی یا دادههای سایر نهادهای دولتی انجام شود.
بیشتر بخوانید: قانون مالیات های مستقیم
تکالیف مالیاتی فریلنسرها
فریلنسرها مانند سایر مودیان مالیاتی، تکالیف مالیاتی مشخصی دارند که به دو دستۀ تکالیف اولیه و تکالیف تسلیمی تقسیم میشوند و هر کدام شامل اقدامات مشخص مختلفی به شرح زیر هستند:
تکالیف اولیه مالیاتی فریلنسرها
نخستین اقدام برای شروع فعالیت رسمی، تشکیل پرونده مالیاتی است. طبق تبصره ۳ ماده ۱۷۷ قانون مالیاتهای مستقیم، فریلنسرها موظفند حداکثر تا چهار ماه پس از شروع فعالیت نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی اقدام کنند. این فرآیند معمولاً شامل مراحل زیر است:
- ثبتنام در سامانههای سازمان امور مالیاتی intamedia.ir
- ثبتنام و تکمیل اطلاعات در سامانه my.tax.gov.ir
- ثبتنام در سامانه مودیان و دریافت کد اقتصادی برای صدور و نگهداری صورتحسابهای الکترونیکی
انجام این مراحل باعث میشود فریلنسر به عنوان مؤدی مالیاتی در سیستم سازمان امور مالیاتی شناخته شود و بتواند سایر تکالیف قانونی خود را انجام دهد.
تکالیف تسلیمی مالیاتی فریلنسرها
پس از انجام مراحل اولیه، تکالیف بعدی بر اساس گروهبندی مودیان مالیاتی تعیین میشود. در صورتیکه فریلنسرها در گروه اول قرار بگیرند، تکالیف مالیاتی آنها مشابه با تکالیف اشخاص حقوقی خواهد بود و باید مراحل زیر را انجام دهند:
- ارسال اظهارنامه مالیات عملکرد یا تکمیل فرم تبصره ماده ۱۰۰ تا پایان خرداد ماه سال بعد
- ارسال لیست مالیات حقوق (در صورت داشتن کارمند)
- ارسال فهرست معاملات فصلی طبق ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم
- پلمپ الکترونیکی دفاتر قانونی
- ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده (در صورت مشمول بودن)
در مقابل، فریلنسرهایی که در گروه دوم یا سوم مشاغل قرار میگیرند، از انجام برخی تکالیف مانند ثبت و نگهداری دفاتر قانونی و ارسال معاملات فصلی معاف هستند. با این حال، در صورت داشتن شرایط لازم همچنان باید تکالیفی مانند ارسال اظهارنامه مالیات عملکرد، ارسال صورتحساب در سامانه مودیان و انجام تکالیف مربوط به مالیات بر ارزش افزوده را انجام دهند.
گروهبندی مالیاتی فریلنسرها
فریلنسرها بر اساس میزان درآمد سالیانه خود به سه گروه طبقهبندی میشوند. این گروهبندی طبق نوع و حجم فعالیتهای آنها صورت میگیرد و به فریلنسرها کمک میکند که تکالیف مالیاتی خود را به درستی انجام دهند و مطابق با درآمدشان مالیات پرداخت کنند.
- گروه اول: با فروش سالانه بیش از ۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
- گروه دوم: با فروش سالانه بین ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تا ۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
- گروه سوم: فریلنسرهایی که در هیچیک از دو گروه اول و دوم قرار نگرفتهاند و فروش سالانه آنها کمتر از ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.
در دو سال اول شروع فعالیت، فریلنسرها به طور پیشفرض در گروه سوم قرار میگیرند و از سال سوم به بعد، گروهبندی آنها بر اساس میزان فروش اعلامی در اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال گذشته تغییر خواهد کرد.
آیا فریلنسرها مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
یکی از رایجترین دغدغههای فریلنسرها و فعالان حوزهٔ مشاغل اینترنتی این است که آیا باید مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کنند یا خیر. برای پاسخ به این سوال لازم است چند نکته مهم را در نظر بگیرید:
۱) آیا فعالیت شما «ارائه کالا یا خدمت» محسوب میشود؟
در قدم اول باید مشخص شود که فعالیت شما از نظر قانونی «عرضه کالا یا ارائه خدمت در قبال دریافت وجه» محسوب میشود یا خیر؟ اگر در مقابل انجام کار، از مشتری مبلغی دریافت میکنید و به صورت مستقل خدماتی مانند طراحی، تولید محتوا، برنامهنویسی، ترجمه یا سایر خدمات حرفهای را ارائه میدهید، فعالیت شما یک فعالیت اقتصادی تلقی میشود و لازم است وضعیت آن از نظر مالیات بر ارزش افزوده بررسی شود.
۲) آیا خدمت یا کالای شما در فهرست معافیتهای قانونی قرار دارد؟
در قانون مالیات بر ارزش افزوده برخی کالاها و خدمات به طور مشخص معاف از مالیات بر ارزش افزوده اعلام شدهاند. بنابراین اگر فعالیت شما در میان موارد معاف قرار بگیرد، نیازی به دریافت مالیات بر ارزش افزوده از مشتری نخواهید داشت. اما اگر خدمت شما در فهرست معافیتها نباشد، در اصل به عنوان فعالیت مشمول در نظر گرفته میشود.
۳) آیا برای فعالیت شما تکلیف ثبتنام و وصول مالیات ایجاد شده است؟
تکلیف ثبتنام در نظام مالیات بر ارزش افزوده معمولاً بر اساس نوع فعالیت و فراخوانهای سازمان امور مالیاتی کشور تعیین میشود. در صورتیکه برای فعالیت شغلی شما الزام ثبتنام ایجاد شده باشد، باید در سامانه سازمان امور مالیاتی کشور به نشانی my.tax.gov.ir ثبتنام کرده و پس از آن مالیات بر ارزش افزوده را از مشتری دریافت و در موعد مقرر به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنید.
در مقابل، اگر فعالیت شما مشمول نباشد یا هنوز برای آن فراخوان ثبتنام صادر نشده باشد، نباید مبلغی تحت عنوان مالیات بر ارزش افزوده از مشتری دریافت کنید.
معافیت های مالیاتی فریلنسرها
فریلنسرها مانند سایر مشاغل میتوانند از معافیتهای مالیاتی برخوردار شوند. این معافیتها بر اساس قوانین سالانه مشخص و معمولاً در قالب احکام مالیاتی قانون بودجه سالانه مشخص میشود. برخی از معافیتهای مالیات فریلنسرها به شرح زیر است:
معافیت مالیات سالانه مشاغل
ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم به معافیت مالیاتی درآمد سالانه مشاغل و اشخاص حقیقی که اظهارنامه مالیاتی خود را در موعد مقرر تسلیم میکنند، اشاره دارد. بر اساس این ماده، درآمد سالانه مشمول مالیات فریلنسرها در سال ۱۴۰۵، مبلغ ۲,۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال به عنوان معافیت درآمد سالانه مشمول مالیات تعیین شده است و مازاد بر آن، طبق نرخهای ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم مشمول مالیات خواهد شد.
کاهش نرخ مالیات ابرازی با افزایش درآمد
بر اساس تبصره ۷ ماده ۱۰۵ قانون مالیاتهای مستقیم، مودیانی که درآمد مشمول مالیات خود را نسبت به سال گذشته افزایش دهند، میتوانند از تخفیف در نرخ مالیات بهرهمند شوند. به این ترتیب به ازای هر ۱۰ درصد افزایش در درآمد ابرازی مشمول مالیات نسبت به سال گذشته، یک واحد درصد از نرخ مالیات کاسته میشود. این کاهش میتواند حداکثر تا سقف ۵ واحد درصد اعمال شود.
طبق احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵، بعد از عبارت «۱۰ درصد» عبارت «مازاد بر ۴۵ درصد» اضافه شده است. این بدان معناست که برای برخورداری از تخفیف مالیاتی بابت افزایش درآمد، افزایش درآمد ابرازی سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ باید بیش از ۴۵٪ باشد.
معافیت حوزه نشر
بر اساس بند ل ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم، فریلنسرهایی که در زمینهٔ نشر، مطبوعات و فرهنگی فعالیت میکنند و دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند، معافیت مالیاتی برای درآمد سالانه این افراد تا چهار برابر سقف مالیاتی ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم اعمال میشود.
جمعبندی
با گسترش فعالیتهای فریلنسری، نگاه سازمان امور مالیاتی هم بیش از گذشته بر درآمدهای حاصل از این نوع مشاغل متمرکز شده است. با توجه به آنکه مبنای مالیات در قانون «درآمد» است نه نوع فعالیت، فریلنسرها نیز مانند سایر صاحبان مشاغل باید تکالیف مالیاتی خود را انجام دهند. آیا بهعنوان یک فریلنسر، تاکنون تجربه برخورد با سازمان امور مالیاتی را داشتهاید؟ بزرگترین چالش شما در زمینه مالیات چیست؟ نظرات خود را در کامنتها با ما به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
۱. آیا فریلنسرها مشمول مالیات هستند؟
بله، بر اساس ماده یک قانون مالیاتهای مستقیم، هر شخص حقیقی ایرانی باید بر اساس تمام درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران کسب میکند، مالیات پرداخت کند.
۲. درآمد فریلنسرها چگونه توسط سازمان امور مالیاتی شناسایی میشود؟
سازمان امور مالیاتی از طریق بررسی تراکنشهای بانکی، اطلاعات ارائه شده سایر مودیان، واحدیابی براساس محدوده جغرافیایی تحت پوشش و رصد کردن آنان در شبکههای اجتماعی، برای شناسایی مالیات بر درآمد فریلنسرها استفاده میکند.
۳. مالیات فریلنسرها چگونه تعیین میشود؟
مالیات فریلنسرها مانند همهٔ مشاغل بر اساس میزان درآمد آنها تعیین میشود.
سلام آیا هزینههایی مانند اشتراک ابزارهای خارجی، خرید سرویسهای ابری، هوش مصنوعی و نرمافزارهای تخصصی نیز قابل کسر از درآمد مشمول مالیات هستند؟
درود و مهر
بله، اگر هزینههایی مانند اشتراک ابزارهای خارجی، سرویسهای ابری، ابزارهای هوش مصنوعی یا نرمافزارهای تخصصی برای فعالیت شغلی و کسب درآمد شما استفاده شوند، معمولاً میتوان آنها را بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی از درآمد مشمول مالیات کسر کرد؛ البته به شرطی که مدرک پرداخت یا صورتحساب داشته باشند، در اسناد یا دفاتر ثبت شوند و با نوع فعالیت شما مرتبط و متعارف باشند. حتی برای سرویسهای خارجی هم معمولاً رسید پرداخت یا فاکتور آنلاین قابل نگهداری است.