مانده مرخصی چیست؟ محاسبه آنلاین + Pdf بخشنامه

مانده مرخصی به روزهای استفاده‌ نشده از مرخصی‌های استحقاقی سالانه اشاره دارد؛ حق قانونی که نحوۀ انتقال و تبدیل آن به پول، از مهم‌ترین موضوعات حقوق کاری است. آیا می‌دانستید طبق قانون، تنها بخش محدودی از این روزها قابل نگهداری است و مابقی در شرایط خاص باید به معادل ریالی تبدیل شود؟ در این مقاله از محاسبان، با نحوۀ محاسبه مرخصی استفاده نشده، کاربرد آن در قانون مالیات‌های مستقیم و قانون تأمین اجتماعی آشنا می‌شویم.

محاسبه آنلاین مانده مرخصی

اگر می‌خواهید یک برآورد سریع از مانده مرخصی یا مبلغ بازخرید آن داشته باشید، می‌توانید از ابزار محاسبه‌گر آنلاین مانده مرخصی استفاده کنید. این ابزار با درخواست اطلاعاتی مانند تاریخ شروع کار، آخرین تاریخ همکاری، مزد روزانه، تعداد روزهای مرخصی استفاده‌ شده و جزئیات مزایا (مانند حق مسکن، بن خواربار و پایه سنوات)، محاسبات را انجام می‌دهد.

مانده مرخصی چیست؟

مانده مرخصی به تعداد روزهایی از مرخصی استحقاقی سالانه گفته می‌شود که مورد استفاده قرار نگرفته و در پایان دوره کاری باقی مانده است. بر‌اساس ماده ۶۶ قانون کار در قراردادهای دائم، کارگر امکان انتقال حداکثر ۹ روز از مرخصی استفاده‌ نشده خود را به سال یا دوره بعد دارد.

انواع محاسبه مانده مرخصی طبق قرارداد

پرداخت مبلغ مربوط به مانده مرخصی، منوط به پایان قرارداد یا قطع همکاری است. در ادامه به بررسی انواع قراردادها از نظر زمان خاتمه و نحوهٔ محاسبه مانده مرخصی در قانون کار می‌پردازیم:

قراردادهای دائم

در قراردادهای دائم بیش‌تر از یک‌سال، مرخصی‌های استفاده‌ نشده هر سال تنها امکان ذخیره حداکثر ۹ روز وجود دارد و روزهای مازاد بر آن از بین می‌رود. با این حال در سال پایانی همکاری یا هنگام اتمام قرارداد، مانده مرخصی بر مبنای ۲۶ روز محاسبه می‌شود؛ به این معنا که اگر کارگر در آخرین سال همکاری تا ۲۶ روز مرخصی استفاده‌ نشده داشته باشد، کل این تعداد روز در محاسبات لحاظ خواهد شد.

قراردادهای موقت

در قراردادهای یک‌ساله و کمتر از یک‌سال، همهٔ مرخصی‌های استفاده‌ نشده قابل محاسبه و پرداخت است. بنابراین، حکم ماده ۶۶ قانون کار به عنوان قانون مانده مرخصی مبنی بر ذخیره حداکثر ۹ روز مرخصی در سال، در این نوع قراردادها کاربردی ندارد و کارفرما موظف است کل مانده مرخصی کارگر را بدون محدودیت محاسبه و تسویه کند.

مانده مرخصی چگونه محاسبه می‌شود؟

محاسبه دقیق مانده مرخصی و ارزش ریالی آن، بر مبنای حق‌السعی روزانه انجام می‌شود. بنابراین، برای محاسبهٔ مانده مرخصی ۱۴۰۵ ابتدا باید حق السعی را بدست آوریم. مراحل محاسبه آن به شرح زیر است:

مرحله اول: محاسبه حق‌ السعی روزانه

برای محاسبه، باید کل دریافتی‌های ماهانه (آخرین ماه یا میانگین) را جمع و بر تعداد روزهای ماه تقسیم کنید. فرمول حق السعی روزانه به شرح زیر است:

حق‌ السعی روزانه = (جمع کل دریافتی‌های ماهانه) ÷ (تعداد روزهای ماه)

• دریافتی‌های ماهانه شامل مزد پایه، بن مسکن، بن خواربار، حق اولاد، حق مسکن، پایه سنوات، حق جذب، فوق‌العاده شغل و سایر مزایای ثابت و مستمر است.
• براساس آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، تمامی مزایایی که در زمان اشتغال دریافت می‌کرده‌اید، حتی مواردی مانند حق ایاب و ذهاب که مشروط به حضور فیزیکی است، باید در مبنای محاسبه حق‌ السعی لحاظ شوند.

مرحله دوم: محاسبه مبلغ بازخرید

پس از به‌دست آوردن حق‌ السعی روزانه، مبلغ بازخرید مرخصی به سادگی قابل محاسبه است:

مبلغ بازخرید مانده مرخصی = حق‌ السعی روزانه × تعداد روزهای مرخصی استفاده‌ نشده

مثال نحوه محاسبه مانده مرخصی ۱۴۰۵

فرض کنید حقوق و مزایای ماهانه شخصی در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:

• حقوق پایه: ۱۶۶٬۲۵۵٬۴۸۸ ریال
• پایه سنوات: ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
• حق اولاد: ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال
• حق مسکن: ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
• حق خواروبار: ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال
• حق جذب: ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال

مرخصی استحقاقی این شخص عبارت است از:
سال ۱۴۰۴: میزان مرخصی استفاده شده ۲۰ روز و میزان مانده مرخصی ۶ روز
سال ۱۴۰۵: میزان مرخصی استفاده شده ۸ روز و میزان مانده مرخصی ۱۸ روز

طبق توضیحاتی که داده شد، در سال ۱۴۰۵ که آخرین سال کاری است باید تمام مدت مانده مرخصی محاسبه شود.

جمع حقوق و مزایای مؤثر در مانده مرخصی طی یک ماه (حقوق پایه + پایه سنوات + حق جذب): ۱۸۱٬۲۵۵٬۴۸۸ ریال
جمع کل روزهای مرخصی ذخیره شده: ۲۴ روز
حق‌ السعی روزانه این شخص: ریال ۶٬۰۴۱٬۸۵۰ = ۳۰ ÷ ۱۸۱٬۲۵۵٬۴۸۸
مبلغ بازخرید مانده مرخصی ۱۴۰۵: ریال ۱۴۵٬۰۰۴٬۴۰۰ = ۲۴ × ۶٬۰۴۱٬۸۵۰

آیا به مانده مرخصی، مالیات تعلق می‌گیرد؟

براساس ماده 91 قانون مالیات‌های مستقیم، دستمزد مربوط به روزهای مرخصی استفاده نشده از پرداخت مالیات معاف است. یعنی کارگر برای حقوق ناشی از مرخصی‌های استفاده‌ نشده، مالیاتی پرداخت نمی‌کند و کارفرما هم نباید مالیات کسر کند. این قانون برای حمایت از حقوق کارگران در پایان دوره کاری یا پایان سال اجرا می‌شود.

آیا مانده مرخصی مشمول بیمه است؟

حقوق مربوط به مرخصی استفاده نشده معمولاً مشمول بیمه تأمین اجتماعی نیست؛ مگر قرارداد یا مقررات خاص کارفرما آن را تعیین کند. یعنی کارفرما حق بیمه‌ای بابت این مبلغ پرداخت نمی‌کند و سابقه بیمه مستقیم از آن محاسبه نمی‌شود؛ اما پرداخت نقدی آن به کارگر الزامی است و جزء مزایای پایان کار محسوب می‌شود.

مانده مرخصی در فیش حقوقی

در فیش حقوقی علاوه بر حقوق و مزایا، امکان درج مواردی مانند مانده مرخصی قابل پرداخت هم وجود دارد. درج این موارد در فیش حقوقی از چند جهت اهمیت دارد:

• مشخص شدن مانده مرخصی استفاده نشده برای کارگر و افزایش اعتماد
• مستندسازی پرداخت‌ها برای کارفرما، خصوصاً در صورت بروز اختلاف یا ادعای عدم پرداخت
• محاسبه دقیق حق بیمه و مالیات حقوق، چراکه اغلب این مزایا مشمول بیمه و مالیات هستند و باید در لیست حقوق و دستمزد لحاظ شوند.
• رعایت الزامات قانونی در ثبت و گزارش‌‌دهی به سازمان‌های مرتبط مانند سازمان تامین اجتماعی و اداره مالیات

بخشنامه محاسبه مانده مرخصی

بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۸۶۱ ـ ۱۳/۱۲/۱۳۸۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، صادره در پرونده کلاسه ۸۷/۸۷۴، دستورالعمل شماره ۳ اداره کل تنظیم و نظارت بر روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که موضوع نامه شماره ۲۸۱۰۵ ـ ۲۲/۳/۱۳۸۷ بود، ابطال شد. در پی این رأی، بخشنامه‌ای با عنوان «بخشنامه بازخرید مرخصی» در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۴۰۰ صادر شد. در ادامه، برای آگاهی از حقوق کارگران در قانون کار، متن بخشنامه مانده مرخصی را با شما به اشتراک می‌گذاریم:

مطابق این بخشنامه، چنانچه کارگر قرارداد خود را فسخ کند یا رابطه کاری به دلایلی مانند بازنشستگی، تعطیلی کارگاه یا ازکارافتادگی کلی کارگر پایان یابد، کلیۀ مطالبات ناشی از مرخصی استحقاقی استفاده‌ نشده باید براساس آخرین مزد وی محاسبه و به او پرداخت شود. این مطالبات، علاوه بر مزد پایه شامل مزایایی نیز می‌شود که پرداخت آن‌ها منوط به حضور کارگر در محل کار است و این‌گونه مزایا نیز از شمول مطالبات مربوط به مرخصی ذخیره‌ شده خارج نخواهد بود.

جمع‌بندی

مانده مرخصی، یک حق قانونی با ارزش مالی واقعی برای کارکنان محسوب می‌شود. کلید محاسبه آن انتقال حداکثر ۹ روز مرخصی به سال بعد و مبنای پرداخت ریالی، حق‌ السعی روزانه همراه با تمامی مزایا است. به نظر شما، آیا محدودیت انتقال ۹ روزه مرخصی به سال بعد، انگیزه کارکنان برای استفاده از فرصت استراحت را کاهش می‌دهد یا از انباشته شدن تعهدات مالی سنگین برای کارفرما جلوگیری می‌کند؟ نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول